ʻAmnåk fak garuet ne ös nōnō ma COVID-19 noʻ hoiʻḁkim ʻe av maneaʻ teʻis | National COVID-19 summer resurgence plan
On this page
ʻE lalalog ne ʻos av maneaʻ teʻis teʻ ne famori sek se teʻ ne ut tūtū ʻe laloag ne Niu Sirḁgi, tēagʻesea ma famör tū, ma laʻ tapeʻ ma se teʻ ne katoʻag titiʻu, ma pō seʻ ma la ʻutʻḁkia ma aʻvavhinaen forås ne ʻafʻaf teʻis COVID-19 ʻe laloag ne ʻos pureʻaga. ʻE laloag ne av maneaʻ teʻis, iḁ la pō la aʻnoanoan ʻos la ao potoen garue teʻis — ka ʻḁmis ma ʻotomis salat ma ʻamnåk fak garuet la hḁiasoag.
ʻOtomis ʻamnåk fak garue teʻis la aʻjeamjeman ʻon la pō ne ʻafʻaf teʻis, ӧsӧs ma noh iḁtiḁt ma ao potoa teʻ ne iris foʻou ne la pō ʻe ʻafʻaf teʻis COVID-19.
Aʻjeamjeam, Ӧsӧs, Ao Potoa
Ka ʻḁmis la rē tapen la aʻjeamjeman ʻon la pō ne ʻafʻaf teʻis, ӧsӧs ma noh iḁtiḁt ma ao potoa teʻ ne iris foʻou ne la pō ʻe ʻafʻaf teʻis COVID-19.
Aʻjeamjeam — ka tes ta ʻӓe pō la rē
Ka tes ta ʻӓe pō la rē la aʻjeamjeman se teʻ ne iris ne kop ma la pō foʻou ne ʻafʻaf teʻis COVID-19:
- Sӓe ma aʻesʻaoʻåk Bluetooth tracing ʻe ʻou NZ COVID Tracer app.
- Ao ma aʻesʻaoʻåk teʻ ne QR codes ʻe teʻ ne ut tūtū ne ʻäe laʻ sin.
- Sor ma aʻmamamas aʻlelei pḁu ʻou siʻu.
- Koh ma heʻjiḁ se isfū ne ʻou siʻu.
- Fuʻ ʻe ʻou hanue ta nōnō ka ʻӓe ʻafʻaf, ma heʻ se Healthline ta ne ʻou tḁk ta la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis.
- ʻE av ne hot la laʻ ʻe laloag ne Niu Sirḁgi hoaʻ ta ʻou ʻCOVID-19 kitʻ het — sopo, vḁi ne sor siʻu (hand sanitiser) ma hḁʻ het la fḁua ʻou isu ma nuju.
Ӧsӧs — ʻOs tē garueaga ma sal fakgarue
Ka la aʻpotsusun tapen ʻos tē garueaga ma sal fakgarue.
- Teʻ ne foh ne mou se sursur ʻon famori se Niu Sirḁgi: Teʻ ne ut tūtū ne mou se noh pūʻatā ʻon famӧr ne pō ʻe ʻafʻaf teʻis, ma teʻ ne iris ne garue la kelʻåk ʻe hün se ʻafʻaf teʻis.
- Aoag ne famori la aʻesʻaoʻåk ne: NZ COVID Tracer app/Bluetooth data ma push notifications, ma teʻ ne iris ne väe la tår la hӧʻ se garue nōnō ka pā ʻes pӧpӧr.
- Teʻ ne pureʻaga ʻoris la kelʻḁkit hün se ʻafʻaf teʻis: Hilia iris ne kop la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis, ao feʻen ne iris ne kop la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis, teʻ ne ut ʻatakoa ne sӓe la famori la pō la laʻ la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis, ma teʻ ne iris ne hil la noh tår nōnō ka pā ʻes pӧpӧr iris la hӧʻ la garue la hḁiasoag hün se ʻafʻaf teʻis.
- Aʻesʻaoʻåk ta hḁʻ het la fḁua ʻou isu ma nuju: ʻE teʻ ne ut ne kat vavhiḁn ra la noh vӓevā ʻe ta leʻ hoiʻḁkit.
- Teʻ ne jen ne mou se Tohiga: Aʻesʻaoʻåk ne foh ne tohiga ʻe laloag ne ʻos pureʻaga la fuʻḁkia forås ne ʻafʻaf teʻis, ne la aʻneʻneʻåk ofrḁu foh teʻis se matanitū ʻatakoa ta.
ʻOs la ao potoa — Ka ʻis la ao pot tapen
Ka ʻis la ӧs la ao pot tapen nōnō ka ʻafʻaf teʻis la hӧʻ hoiʻḁkim se ʻos gasava.
Vӓega te ʻon Tā: Sḁkior
ʻE avat ne aʻfumlouʻåk ne ta leʻet pō våh ʻe ʻafʻaf teʻis ʻe laloag ne ta pureʻagat ma teʻ ne sal ne la pō la foråsʻḁkia ʻafʻaf teʻis la sḁkior aʻtoton pḁu.
Vӓega te ʻon Rua: Ӧs mij pḁu la tḁria
Nōnō ka kop la aʻesʻaoʻåk, ma ʻamnåk fak garuet ne ӧs se ʻafʻaf teʻis COVID-19 ne nāam ʻe Ministerī ne Måür ne Foro (Ministry of Health) Resurgence Plan ma National Resurgence Response Plan la nā la aʻesʻaoʻåk. Teʻ ne ut ʻatakoa ne pō ʻe afʻaf teʻis ma sḁkirot la aʻsok se tiʻ ma ofrḁu ʻon la pō ne ʻafʻaf teʻis la hot ma forås se teʻ ne ut tūtū ne tore.
La ma ʻon kḁugarueagat la vӓe ʻe matanitū ta la rakʻåk ne tes tӓe kop la aʻsoko hün se ʻafʻaf teʻis, ne tiorʻåk ne laʻlaʻ ne ʻafʻaf teʻis, ne aierʻḁkiḁg ne teʻ ne sal ma ʻamnåk fak garue ne kop la aʻesʻaoʻåk hün se ʻafʻaf teʻis.
Vӓega te ʻon Folu: Noh sokʻåk ne ʻamnåk fak garue teʻis
Nōnō ka ʻamnåk fak garue teʻis la aierʻåk la aʻesʻaoʻåk, ma ʻon kḁugarueagat ʻe matanitū ta, pureʻag ʻon famӧr ne hanue teʻ (iwi) ma teʻ ne famӧr puer ne ʻos pureʻaga la garue agʻesea ma Civil Defence maEmergency Management la hḁiasoag la fuʻḁkia forås ne ʻafʻaf teʻis, agʻesea ma:
- teʻ ne maj ne matḁʻ se måür ʻon famori ne ӧs la tḁria ʻafʻaf teʻis
- matḁʻ se ʻos famӧr ne kop ma kat ʻes pӓregat se ʻoris mḁuri ma ʻos pureʻaga
- hḁiasoag se teʻ ne pesnese
Teʻ ne kḁinag sal ne ʻafʻaf teʻis la hӧʻ hoiʻḁkim
ʻAfʻa teʻis COVID-19 iḁ pō seʻ ma la rӧs ʻis — ʻis rak tē tiʻ pḁu ʻe teʻ ne tē ne ʻis agtḁu ma, ka ʻis ʻatakoa kop la aʻsok ʻatakoa ʻos väega la hḁiasoag la fuʻḁkia forås ne ʻafʻaf teʻis.
ʻOtomis ʻamnåk fak garue teʻis ʻkelʻåk, aoa ma noh pūʻatāʻ aʻvavhiḁn tiʻ pḁu la pō ʻia famӧr maʻoit la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis ma ao mijia iris ma nāʻia iris la noh pūʻatā hün se ʻafʻaf teʻis. ʻḀmis kat pō ʻe ra la ʻinea ne tei ʻatama tä ʻafʻaf teʻis la noʻom ne ʻla nʻo tapen ʻe laloag ne ta pureʻagata, ka ʻḁmis ӧs våh teʻ ne kḁinag ʻamnåk ma sal fak garue ne la pō la ao potoa teʻ ne raksaʻ ne ʻafʻaf teʻis.
ʻOs la ao pot ne ʻafʻaf teʻis la iofʻåk ke se tekäe his fak se utut ma avat ne ʻafʻaf ta noʻomʻ la tē pumuet la ʻis la rē aʻhäe se ta ʻamnåk fol ʻe laloag ne av maneaʻ teʻis.
ʻAmnåk fak garue te ʻon Tā: Contained border case
Famorit ne garue se utut ne matḁʻ se famori ʻoris la sursurum se ʻos matanitū teʻis la kelʻåk ma räe ne iḁ pō ʻe ʻafʻaf teʻis.
Aʻesʻaoʻåk ne ʻamnåk fak garue teʻis la ao mij ne famorit ne pō ʻe ʻafʻaf teʻis la matḁʻua ʻoris ruerue ma famӧr ne iris la hḁiʻeleag ma ʻe av ne iris kat pupuḁ ʻe ra ʻe ut garueag ta.
Tēet ne la aʻsok ʻkelʻåk, aoa ma noh pūʻatāʻ ʻe av ne ta famorit la pō ʻe ʻafʻaf teʻis.
Niu Sirḁgi la aʻӧf nōnō ma ʻe Tohige te ʻon Tā. ʻOs av maneaʻ teʻis la noh sokʻåk ma kikia, ma kat ʻes tēet la fuʻḁkia.
Ka tes ta ʻӓe la rēʻia
Noh ӧsӧs ma matḁʻ se teʻ ne rogrog ne la pån ma fåʻ ʻe website teʻis ma tapeʻ ma se Facebook page heta.
Unite against COVID-19 Facebook page (external link)
ʻAmnåk fak garue te ʻon Rua: Sal ma ʻamnåk ne la ao potoa ʻafʻaf teʻis ke la aʻsok ʻe hanuḁ ʻatakoa ta
ʻE avat ne ta leʻet la kelʻåk ma rӓe ne iḁ pō ʻe ʻafʻaf teʻis ʻe ut ne noh tӧg ma sӓe ofrḁu se famori la fuʻåk ʻoris rī lӓe ma ʻop tēagʻeseaq ma maneaʻ agʻesea.
ʻE kamatag ne sḁkior tē teʻis la rӓe ne famӧr teʻis kḁinag se ta famorit ne garue ʻe ut ne matḁʻ se famori ʻoris la sursurum se ʻos matanitū teʻis (border worker). ʻE avat ne la aʻesʻaoʻåk ne ʻamnåk fak garue teʻis ʻcontact tracingʻ la aoa teʻ ne famӧr ne noh hḁiʻeleag ma ta leʻet ne pō ʻe ʻafʻaf teʻis.
Teʻ ne ut ne säe ʻe ʻos pureʻaga ma teʻ ne pureʻag tūtūne tore ne aierʻåk la famori la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis la ʻutʻåk se rere teʻ ne hḁiasoag ne la nā se garue teʻis.
Ma ʻon foh ne pō la iofʻåk pḁu se maj ne ʻafʻaf teʻis ma/ne jen ne Tohiga la pō seʻ ma la sok. Teʻ ne iris ne noh ʻe ut tӧg ne fuʻåk ʻoris rī lӓe la rakʻåk la tḁupir se teʻ ne foh ma puerʻåk tē ne nāam ʻe matanitū ta.
Ka tes ta ʻӓe la rēʻia
Tḁupir se teʻ ne faskʻåk tē ne matanitū ta rakʻḁkim, matḁʻ se teʻ ne rogrog ne fӓeagʻḁkim ma noh matḁʻ se teʻ ne rogrog ne fåʻ ma pån ʻe website teʻis.
ʻAmnåk fak garue te ʻon Folu: Sal ma ʻamnåk ne la ao potoa ʻafʻaf teʻis ke la aʻsok ʻe hanuḁ ʻatakoa ta
Ma ʻon famorit ne kelʻåk ma räe ne iḁ pō ʻe ʻafʻaf teʻis ʻe ʻon hoʻigam ʻe laʻot se ta katoʻag mak tiʻut ʻe ta pureʻag tūut.
Sḁkior tē teʻis rӓe ne kat ʻes salat se iris ne surum se Niu Sirḁgi. Ma ʻon famӧr maʻoit la pō seʻ ma la hḁiʻeleag ma leʻet ne pō ʻe ʻafʻaf teʻis ʻe laloag ne katoʻag teʻis ma ʻe ʻon ʻiheteʻ iris hot ʻoris se lalaog ne pureʻag taʻag. ʻOn mamḁr ma raksaʻ ne ʻafʻaf teʻis la pō seʻ ma la hot se teʻ ne ut tūtū ʻatakoa ne Niu Sirḁgi.
Ruerue ne katoʻaga teʻis la noanoa pḁu ʻon la aoag ne teʻ ne famӧr ne noh hḁiʻeleag ma leʻet ne pō ʻe ʻafʻaf teʻis. Teʻ ne ut ne säe ofrḁu la famori la kelʻåk hün se ʻafʻaf teʻis la ʻutʻåk se rere teʻ ne hḁiasoag ne la pō la nā se teʻ ne ut tūtū ʻatakoa ʻe lalaog ne Niu Sirḁgi.
Tohiga la pō seʻ ma la jen se teʻ ne ut tūtū ʻatakoa ʻe laloag ne ʻos matanitū teʻis. Teʻ ne katoʻag ne fḁi la aʻsoko la pō seʻ ma la toakʻåk, ma teʻ ne famori ʻe Niu Sirḁgi la pō seʻ ma la rakʻåk la iris la nōnō ma ʻe laloag ne ʻoris kḁuʻḁpiga se avat ne matanitū ta la rakʻåk fak foh ne tes täe la sok hoiʻḁki.
Ka tes ta ʻӓe la rēʻia
Tḁupir se teʻ ne faskʻåk tē ne matanitū ta rakʻḁkim, matḁʻ se teʻ ne rogrog ne fӓeagʻḁkim ma noh matḁʻ se teʻ ne rogrog ne fåʻ ma pån ʻe website teʻis.