Hḁʻ ut het la fḁua ʻou nuju ma isu ne mask heta | Face coverings and masks

Kḁpʻåk ne ta mask het hḁʻ ut het la fḁua ʻou isu ma nuju la hḁiasoag tiʻ pḁu se fuʻåk ne ʻafʻaf teʻis COVID-19 ma pӓrea ʻӓe ma tapeʻ ma se iris ne tore. 
 
E av ne ʻӓe kḁpʻåk sio ta hḁʻ ut het ne mask het iḁ pō la fuʻåk fifih ne leum ʻe av ne ʻӓe fӓeag se ta famӧr hoiʻḁkit, ne kaha, koh ne heʻjiḁ. Ma tapeʻ ma se ta leʻet ne pō ʻe COVID-19 ka kat ʻafʻaf ra ne fakiʻoag ne ʻafʻaf teʻis kat noʻom ra.
 
Maʻoit ʻe famori kat aʻnoa ʻes ra ʻe mask ne tḁku aʻesʻaoʻåk ʻe hḁspet ta ma pō la aʻesʻaoʻåk ta kḁinag hḁʻ ut hoiʻḁkit la fḁua ʻoris isu ma nuju. Ka se iris ne kop la aʻesʻaoʻåk mask ne tḁku nā ne ta hḁʻ ut het ʻe garue, ʻoris ut garueag tӓe la rakʻåk se irisa.

Nōnō ka ʻӓe kat ʻes hḁʻ ut het la fḁua ʻou isu ma nuju, ma ʻӓe pō seʻ ma la sus ne tӧg ta ʻou hḁʻ he.

Iḁ tē leleit la ʻou kḁunohoag ta la nōnō ma, ma ʻomus hḁʻ ut la fḁua ʻomus isu ma nuju. 

Hḁʻ het ne la fḁua ʻou isu ma nuju ʻe Tohioge tē ʻon Tā

ʻE Tohige tē ʻon Tā (Alert Level 1), famori kop la kḁpʻåk ta hḁʻ ut het la fḁua ʻoris isu ma nuju ʻe av ne iris höt ʻe ʻahḁi fere la laʻ se ut tūtū ʻe laloag ne Niu Sirḁgi. Ka foh teʻis kat aʻmahʻåk ra se iris ne höt ʻe ʻahḁi fer ne iris ta ʻonʻon ne se kḁulaʻoag ne tög ʻahḁi fer ʻatakoa ta la gat ma ke iris ʻes ta la fere e.

Famori kop la kḁpʻåk ta hḁʻ ut het ʻe av ne iris höt ʻe sal ne hoaʻ tög sal ofrḁu ne laʻ se, leum ʻe, ne laʻlaʻ ʻe laloag ne pureʻag ne Auckland. Ka ne hat tapeʻ ma ʻahḁi laʻ uḁf ta, pas hoaʻ tög sala, ʻahḁi hoaʻ tög sala ma famör ne ül motokā hoaʻ tög sala fak se taxi ma Uber . Foh teʻis täe tapeʻ ma se pasa ma ʻahḁi laʻ uḁf hoaʻ tög sal ne laʻ sousou.

ʻE pureʻag tūtū ne tore, fasʻåk aʻmah se famori la kḁpʻåk ta hḁʻ ut het la fḁua ʻoris isu ma nuju ʻe av ne iris ʻe ta utut ne ʻep ka meaʻmeaʻ fak se sal hoaʻ tög sal ofrḁu; ka ne tekäe teʻis kat aʻmahʻåk fak foh ra.

Sokʻḁkit se link ne nohnoho ʻe Tohige tē ʻon Tā.

Hḁʻ het ne la fḁua ʻou isu ma nuju ʻe Tohige tē ʻon Rua ne ʻe rere

Kḁpʻåk ne ta hḁʻ het la fḁua ʻou isu ma nuju ʻe av ne ʻӓe kat pō ʻe ra la noh väevā ʻe ta leʻ hoiʻḁkit ne ʻӓe kat ʻinea ʻe ra, fak se ʻe ut ne sӓe ofrḁu la tӧg tē ʻe koroa iḁ tē leleit.

Teʻ ne famӧr ʻatakoa ne hӧt ʻe ut ne hoaʻ tӧg sal ofrḁu ma ʻahḁi fere kop la kḁpʻåk ta hḁʻ het ne mask het la fḁua ʻoris nuju ma is isu. Ma la tatḁu seʻ ma se hotit se ʻahḁi laʻ uḁf ta, pasa, ma ʻahḁi laʻ sḁsi. Heleʻ tapeʻ ma se famӧr ne hoaʻ tӧg sal se motaka ririʻi fak se taxi ma Uber.

Ut ma famör ne sḁi ʻe foh ne mou se kḁpʻåk ne hḁʻ la fḁua isu ma nuju.

Kat aʻnoa kḁpʻåk ra:

• Se famӧr pipiki, ne famӧr ne ma ʻoris ʻafʻaf fak for, ne iris ne ʻoris filouʻ reag la ʻafʻaf ma la aʻnoa la kḁpʻåk ta hḁʻ het ne mask het
• Se leleaʻ ne kat seminte pō ʻe ra ʻoris fḁu saghul ma rua (12)
• ʻE av ne la hӧt ʻe pas hoaʻ lӓʻririʻ rako
• Se teʻ ne iris ne hӧt ʻe motoka ne hoaʻ tӧg sal ririʻi, fak se taxi ma Uber
• Se teʻ ne famӧr ne tӧg ʻatakoa ta utut la mou se irisa ʻe ta av luket (charter) ne la laʻ agʻesea la kel hanuḁ (tours)
• ʻE av ne la hӧt ʻe ʻahḁi laʻ sås ta ne hoaʻ tӧg sal ʻe lalaog saʻḁu
• ʻE av ne la hӧt ʻe ʻahḁi fer ne hoaʻ famӧr ne tӧg la hoaʻ pḁua ke iris
• Se iris ne garue karḁu ke se kampanē ʻahḁi fere ma aʻsok garue fak se hoaʻ ne ʻahḁi fer ne vilʻåk vḁi ne la aʻeʻesea pera se veko
• ʻE av ne ta tēet sok aʻferehit ne av ne famori kop la hoʻam ta ʻoris aʻierʻḁkiget ne la hḁifäegag ma ta leʻ hoiʻḁkit ne kat pō aʻfḁi tē ra.

Nōnō ka ta tēet ʻe teʻ ne tē ne afʻåk sin agtḁu se ʻӓe, ma ʻӓe kat aʻnoa ra la kelʻåk ta ʻou aierʻḁkiget hün se ʻafʻaf ne foro ne ta aierʻḁkiḁg hoiʻḁkit la rakʻḁkim hün ne ʻou kat kḁpʻåk ra ta hḁʻ het ne mask het.

ʻÄe kal fuʻåk ra ʻe av ne ʻӓe pā laʻ ʻe ut ne hoaʻ tӧg sal ofrḁu se famori.

Ka ne tē pumuet la ʻis la noh aʻhӓeʻåk ne famӧr ʻe ʻon rereg ma ʻoris hün aieret ne iris kat pō ʻe ra la kḁpʻåk ta hḁʻ het ne mask het, fak se ʻafʻaf fak foro. Kat aʻnoa ra la heʻ se pirismӓne ne ʻohoʻåk se iris ne hoaʻ motoka ne iris ne puer garue ʻe av ne ʻӓe rӓe se ta leʻet ne kat kḁpʻåk ra ta hḁʻ het ne mask het la fḁua ʻoris nuju ma isu.

ʻḀmis ʻinea ne tiʻ ne famori ne pō la kḁpʻåk ta hḁʻ het ne mask het la fḁua ʻoris isu ma nuju la hḁiasoag la fuʻḁkia forås ne ʻafʻaf teʻis ma iris kḁpʻåk tē ʻi nōnō ka kop pḁu la aʻsok.

Ka nōnō ka iris ʻamnåkʻåk la kao foh ka kal kḁpʻåk ra ta hḁʻ het ne mask het la fḁua ʻoris nuju ma isu, ʻe av ne iris hӧt ʻe teʻ ne ut ne sӓe ofrḁu la hoaʻ tӧg sala ma kat ʻes hün leleit ra, ma iris la pō seʻ ma la sӓmӓnʻåk la tӧg ta tola tarḁu fol ($300), ne foho täla nāam ta tötög mahat ne la pō seʻ ma la heleʻ ʻe tola ӓfet ($1,000).

Ka la kḁpʻåk tapen ʻou hḁʻ heta ne mask heta

1. ʻIo aʻtiot se mask heta ne hḁʻ ut heta. Ma sḁkior la:
   • maʻmaʻ
   • mamas
   • kat uf ra ne raksaʻ ra.
2. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei ʻou siʻu. ʻÄe kat seminte kḁpʻåk ra ʻou hḁʻ ut heta ne mask heta, sor aʻlelei ʻou siʻu ma aʻmamas aʻlelei. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
   • sopo ma tḁnu
   • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).
3. Kḁpʻåkʻou mask heta ne hḁʻ ut heta. Nā hḁʻ ut heteʻis la fḁu ʻou isu ma nuju, ma kotӓ ʻӓe aʻmou se fḁʻ ne ʻou faliga. Hḁʻ ut heta ne mask heta kop:
   • la fḁu ʻatakoa ʻou isu, nuju ma ʻou kumkumu
   • ma iḁ tḁu aʻlelei, ka mou, se ʻou fḁu hap rua
   • ma kat mou sir ra.
4. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei hoiʻåk ʻou siʻu. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
   • sopo ma tḁnu
   • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).

ʻE av ne ʻӓe kḁpʻåk ʻou hḁʻ ut heteʻis

ʻE av ne ʻӓe kḁpʻåkʻou hḁʻ ut heteʻis ʻӓe kop la:

• matḁʻ la se ʻatḁk se ʻou hḁʻ heta ʻe utut ʻe ʻou isu ma nuju
• matḁʻ la se ʻatḁk se ʻou mafa
• matḁʻ la se ʻutʻḁkia mask heta ne hḁʻ heta, ma se futia hḁʻ heta se fån ne ʻou kumkumu
• ʻutʻåk ma jen se ta hḁʻ het ne mask foʻou het nōnō ka iḁ mat, raksaʻ ne pearpear.

La teak tapen hḁʻ ut heta ne mask heta

1. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei ʻou siʻu. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei ʻou siʻu ma aʻmamas aʻlelei tapeʻ ma. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
   • sopo ma tḁnu
   • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatḁuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).
2. ʻUtʻåk ne ʻou hḁʻ ut heta. Teak ʻou hḁʻ ut heta la kamat teak ʻe fḁʻ heta la sousou ʻe ou mafḁ. Aʻesʻaoʻåk ʻoʻor pofo la suia. Se ʻatḁkua ʻe utut ne ag se taf ta ʻe ou hḁʻ ut heta, ma matḁʻ la se ʻatḁkua ʻou mafḁ, ʻou isu ne ʻou nuju.
3. Aʻmaʻmaʻ ne kirʻåk ʻou hḁʻ ut heta.
   • Hӓe se misin sopoag hḁʻ ta ma na sop la sop hḁʻu la aʻmaʻmaʻ hḁʻ ut heteʻ ma tamulʻåk misin ta la sun ne tḁn ta la heleʻ ʻe 60 degrees Celsius. Aʻmamas aʻlelei pḁu ma kotӓ ʻӓe aʻesʻaoʻåk hoiʻåk. Se aʻesʻaoʻåk ʻou hḁʻ ut heteʻ ka mat.
   • Kirʻåk teʻ ne mask ne pō seʻ ke la aʻesʻaoʻåk aʻsea ma. Hӓe se rapis tin ta ma popou, ne se ta tag het ne pō la ʻoʻor ma kirʻåk. Se aʻesʻaoʻåk hoiʻåk ne åsʻåk la aʻmaʻmaʻ hoiʻåk mask heta.
4. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei hoiʻåk ʻou siʻu. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
   • sopo ma tḁnu
   • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).