Ala ma Aragvaka ʻe Tohige tē ʻon Rua (2) | Deaths, funerals and tangihanga at Alert Level 2

Tē ne la rē ʻe av ne famorit la ala

Nōnō ka famorit la ala:

Heʻ se utut ne matḁʻ se ʻon måür fakforo (health provider) ne se tḁk ʻon leʻet ne ala
Heʻ se ta utut ne matḁʻ se ala (funeral director) nōnō ka ʻäe pā aʻesʻaoʻåk ʻe ta ut tapeʻit

Nōnō ka famӧr ta al ʻe ta tēet:

ka kat ʻinea ʻe ra hün ne ʻon ala, meta tḁku kop la ser (post-mortem) la ʻinean ne tes ta soko. Utut ne matḁʻ se ʻoris måür fakforo (health provider) la pō la hḁiasoag, ka pō seʻ ma la heʻ se Prisimäne
ka hün se ta ʻafʻaf fak forot ne täe ma iḁ ʻe ʻon mumua, ma utut ne matḁʻ se ʻon måür fakforo (health provider) täe la hḁifäegag ma utut ne la matḁʻ se al ta (funeral director) ʻe av ne ʻäe hili ʻe ut ta – ma iris täe la rakʻḁkiof rogrog teʻis se ʻäe
ka hün se COVID-19, ma utut ne matḁʻ se ʻon måür fakforo (health provider) täe la hḁiasoag se ʻäe ma rakʻḁkiof tē ne la aʻsoko.

Se teʻ ne aragvak ʻatakoa

La hḁiasoag la fuʻḁkia forås ne ʻafʻaf teʻis COVID-19, famӧr ne ʻafʻafa ne pō ʻe masåʻ ta kop la fuʻ ʻe ʻoris hanua.

Aoag ne famori iḁ tē pumuet ʻe rēko ʻafʻaf teʻis COVID-19. ʻE aragvak ʻatakoa, kop la ma ʻon sal la fḁʻia ma afʻḁkia as ʻon famör ne ʻop se soʻ ta la aʻvavhiḁn ʻon la ao ne famori nōnō ka ta leʻet pō ʻe ʻafʻaf teʻis ʻe laloag ne aragvak taʻag.

Kop la noh matḁʻ – aʻmaʻmaʻ ma iʻ teʻ ne ut ne aʻesʻaoʻåk aʻfuamamḁu, ma sor ʻou siʻu ʻe tḁnu ma sopo ma noh väevā ʻe ta leʻ hoiʻḁkit.

Nōnō ka kat pō ʻe ra la noh väevā ʻe ta leʻ hoiʻḁkit ne famorit ʻäe kat ʻinea ʻe ra, ma figalelei ma kḁpʻåk ta hḁʻ het la fḁua ʻou isu ma nuju.

Ala ma Aragvaka ʻe Tohihge tē ʻon Rua (2)

La heleʻ ʻe famӧr tarḁut (100) la pō la hḁiʻopoag la se aragvaka and ala ʻe Tohige tē ʻon Rua.

Teʻ ne iris ne puer se garue ne aragvaka ne ala kat aʻnoa ra la rakʻåk fak garue se Ministerī ne Måür fakforo (Ministry of Health) la aʻsok ta soʻot se aragvaka ne ala.

Leʻet ne puer se soʻ ne aragvak ta ne al ta kop la aʻsok fasʻåk ne foho ma ös ta sal la fḁʻia ma afʻḁkia as ʻon famör ʻatakoa ne ʻopoag ʻesea se aragvak ta ne al ta.

Teʻ ne foh ne mou se hḁiʻopoag se aragvaka ma ala ne sok ʻe:

rī nāag ala
rī rot fak karisto, rī rot ʻon famӧr Muslim (mosque) ma teʻ ne rī rot ʻatakoa ne mou se teʻ ne kḁinag rot ne tore
ut ne famori pō la tӧg la aʻesʻaoʻåk se ta soʻot
ut nohoag ʻon famori

Se teʻ ne rogrog ne mou se hḁiʻopoag ʻon famori hat ma sḁkior se https://covid19.govt.nz/everyday-life/gatherings-and-events/#social-gatherings-at-alert-level-2

ʻOtomis fasʻåk tēet se famori la se hḁiʻeleag leʻet se leʻet, ka se ruru siʻ ma ta leʻet, ne as se ta leʻet, ne kḁp se ta leʻet; ka tē ʻi sḁiʻak ke nōnō ka ʻḁuḁr:

noh agʻesea
ta kḁunohoag ta
kḁumaneʻag ʻel pḁu.

Iris ne leuof la tӧh ʻe hisi

Fohot se iris ne pō la laʻ se aragvak ta ne al ta (leʻ saghul, limaghul ne tarḁut) ma kat hat ra hḁnit ne la heʻ la surʻḁkim kḁulaʻogat ne leum se al ta (kaikaranga), ne fāat ne la tḁria fӓeag ne ʻuaʻuaʻḁki (kaikōrero), teʻ ne iris ne garue fak rotu ne kḁugarueagat ne la laʻ se al ta.

Kḁulaʻoag maʻoi

Kḁulaʻoag maʻoi la pō la leuof se aragvak ta ne al ta. Ma kop la leʻ saghul ʻesta la pō la sur (ne saghul, limaghul ne tarḁut) ʻe ta av ʻeseat se ut nāag al ta. Kḁulaʻogat la våh ma kotӓ kḁulaʻogat. Kat aierʻåk ra la kḁulaʻogat la tēagʻesea ma ta kḁulaʻoag hoiʻḁkit.

Ut pūʻatā

Ut pūʻatāat ne ma ʻon nuʻsuḁr ʻeseat ne utut ne väeaf ʻe ta ut hoiʻḁkit.

Ut ʻe laloag rī ta ʻe ut ʻeseat ma ka pūʻatā ne ma ʻon pāʻakiḁg ne väea ut teʻis ʻe ta ut hoiʻḁkit. Pāʻakiga la pō la noh fūmou ne nā karḁu.

ʻE utut ʻe sisi ne pūʻatā nōnō ka:

teʻ ne pāʻakiga ne väea ut taʻag ʻe ta ut hoiʻḁkit – pāʻakiga la pō la noh fūmou ne nā karḁu
la hḁiatḁuag ma mīta ruḁ ʻoris la noh väevāat ʻe ta leʻ hoiʻḁkit ʻe ut taʻag ne se famӧr tūtū ne tore (ne ʻeagkeʻea ʻe ut ʻeseat ma).

Nōnō ka maʻoi aierʻåk la hḁiʻopoag, ma famori haʻ la noh hḁiʻeleag ʻe ta ut ʻeseat ne aierʻåk la noho e. La heleʻ tapeʻ ma se av ne la sur, ne hot ʻe ta utut, ne la aʻesʻaʻoåk ne rī laʻoga ne piriki.