Taian mate, taunimate ao kaean te mate n te Kauring Karinan 2 | Deaths, funerals and tangihanga at Alert Level 2
On this page
Tera ae na karaoaki ngkana iai ae mate
Ngkana iai ae mate:
- Reitaki nakon te tabo ni kuakua ke ana taokita te aomata are mate
- Reitaki nakoia taan mwakuri ibukia mate ngkana kam kan kabonganaia
Ngkana e mate te aomata ao:
- e aki ataki bukina, e na karaoaki te kakae bwa tera ae riki irouna. Te tabo ni kuakua e na ibuobuoki ao e na kaongoaki naba te tabo ni bureitiman
- e bon ataki aorakina ke bukin matena, e na reitaki aia tabo ni kuakua ma taan mwakuri ibukia mate ngkana e a bon tia n rineaki teuana - taan mwakuri ibukia mate a na manga reitaki nakoimi ibukin kaetieti.
- COVID-19, ami tabo ni kuakua e na ibuobuoki ibukin rongorongo ma baika a na karaoaki imwina.
Ibukin taian mate ao kaean taian mate ni kabane
Ibukin buokan katokan butinakon te COVID-19 a butiaki aomata aika iai aorakin te mwaitoro ma te kabuebue irouia bwa kam riai n tiku ni mwengaia.
Tauan mwiin te nakonako ke te mwamwananga bon te bwai ae rang kakawaki ibukin totokoan COVID-19. Ibukin taian taunimate ma kaean taian mate ni kabane, e na bon riai n iai tauan mwia aomata ae tauraoi ibukia.
Kawakina maurim – kateimatoa te kakaitiaki, teboka raoi baim ao kateimatoa tauan raroam ke marangam ngkana ko kona.
Ngkana ko aki kona n taua raroam ke marangam ma aomata aika ko aki kinaia, ti kaunga kabonganan nangoan ke rabunan te ubu.
Te Taunimate ma kaean te mate n te Kauring Karinan 2
Inanon te Kauring Karinan 2 ao e katauaki te mwaiti ae na aki riaon te bubua (100) te aomata aika kona ni kaea te mate ke te taunimate.
Ko aki bae n reitaki ma te Botaki ni Kuakua ibukin karaoan te taunimate ke te botaki ni mate.
Kam kabaeaki ian te Tua bwa e na iraki raoi nanon te kaetieti iaon tauan mwiia aomata.
Te tua ke kaetieti ibukin te bobotaki titebo ma te tua ibukin te taunimate ao kaean te mate ae karaoaki n taabo aikai:
- taabo ni mate ke auti ni mate
- umwantabu, taabo n taromauri ao taabo ni botaki ibukin taian aro
- taian tabo aika tangoaki ke kabonganaki
- n oin ana tabo te utu
Bwanin te rongorongo ibukin tuan ke kaetieti iaon te bobotaki e na kona n reke iaon https://covid19.govt.nz/everyday-life/gatherings-and-events/#social-gatherings-at-alert-level-2
Ti kaunga totokoan te reitaki ma aomata n aron te taubai ke te iobai, arokan te taba, ao te irabwati ma ko ti kona ni karaoi aikai ngkana arona bwa:
- ko bon maeka ma aomata aikai
- bon kain am utu
- bon raraom ni kaan
Katauan te mwaiti
Te mwaiti ae katauaki (are tengaun, nimangaun ke tebubua) e aki warekaki iai te tia wewete iaon te marae, te tia taetae man te marae, ao ana aomata te mitinare ke raon te mitinare n roko.
Kurubu aika bati
A kona kurubu aika bati ni kaea te taunimate ke te botaki ni mate. E na aki riai n raka mwaitia aomata n aron are baireaki (are tengaun, nimangaun ke tebubua) n teuana te tai. Te kurubu e na riai ni mwawa imwain are manga roko are imwina. Aki kona n ikotaki ke n itamwaomwao kurubu aika uoua ke mwaiti riki.
Te tabo ae katauaki
Te tabo ae katauaki bon te tabo ae katannakoaki ke ni kaokoroaki ae kona ni mena inanon te auti ke i tinaniku.
Te tabo inanon te auti bon te tabo ae oaki ae katannakoaki ke ni kaokoroaki man taabo ake a ukinako. E kona ni kateaki te o ao ni kona naba ni kanakoaki ke ni bon tiku n arona.
Te tabo ae katauaki i tinaniku bon te tabo ae katannakoaki ke ni kaokoroaki ngkana:
- iai ona aika e kaokoroaki iai man taabo ake tabeua ke taabo ake a ukinako – te o e kona ni kanakoaki ke ni bon tiku n arona
- 2 te miita marangaia aomata imarenania inanon te tabo ao imarenaia naba aomata (i tinanikun te tabo anne).
Ngkana e riaon teuana te tabo ae katauaki, a riai aomata n aki irengan imarenan taabo akanne. Aio naba ngkana a rin, a otinako, ke a kabongana te roki.
Taabo aika ko kona n nako iai ibukin rongorongona riki
- Te Botaki ni Kuakua ibukin kaetieti iaoia taian mate, taunimatae ao kaean te mate (external link)
- Rongorongo ibukia ake a tibwa mate – Te Hokinga ā Wairua End of Life Service (external link)
- Taan mwakuri ibukia Mate iaon Nutiran – Funeral Directors’ Association of New Zealand (external link)
- Kaetieti iaon te Taunimate ao kaean te mate man te Office of Ethnic Communities (external link)