Na icula ni COVID-19 | COVID-19 vaccines

Na icula ni itataqomaki kei na kena e yaga raraba e tiki bibi sara ni noda taqomaki Niusiladi kei ira na wekada ena veivanua ena Pasifika mai na COVID-19. E bibi talega na icula ena kena vueti tale na bula vakailavo ni noda matanitu kei na dolavi ni noda iyalayala.

Na icula ni COVID-19 ena sega ni saumi. E sega ni kena ibalebale ni dodonu mera cula kece na lewenivanua e Niusiladi.

Na icula ni COVID-19 e itataqomaki ke mani basika tale ena dua na gauna e muri na mate. Ena gauna qo, meda tomana tiko mada ga na noda vakaitavi ena kena maroroi na noda itikotiko ena 2021 mai na COVID-19. E gadrevi meda muria na ivakaro Koula e va; savati vinaka ni liga, Sikenitaka na QR naba vuni, dolava tiko na Bluetooth ka tiko ga e vale kevaka o tauvimate.

Nida curuma yani na ituvaki vou oqo ena noda valuta na COVID-19, e sa qai bibi sara na kena rawati na itukutuku mai na ivurevure vakadonui. Na itukutuku cala se lasutaki e sega ni vukei keda ena gauna qo ni bibi meda cakacaka vata ena kena sagai me valuti na mate veitauvi qo. E rawa ni o kunea na itukutuku dina ka nuitaki vei nomu Vuniwai, Healthline, matabose ni tiko bulabula ena nomu tikina, na veiqaravi ni tiko bulabula kei na website ni Unite Against Covid-19, www.covid19.govt.nz

Vakadeitaka ni vinaka qai yaga raraba na icula ni COVID-19 e Niusiladi

Sa mai rawata na Matanitu na iwasewase ni icula me baleta na vanua taucoko ka vatalega kina nodra tokoni na wekada ena Pasifika. Na Matanitu sa vakarautaka oti tu na Veidinadinati ni veivoli Taumada me baleta na icula ni COVID-19. Na veidinadinati oqo ena vakatau ena kena vakacavari vinaka na icula na veivakatovotovo ni wainimate ka vakadonui mai vei Medsafe.

Na Medsafe e isoqosoqo dauvakatulewa tu galala ni wainimate me vakayagataki e Niusiladi. E vakaraica na ivola kerekere me baleta na wainimate vou kece, okati kina na icula. Na icula me na duavata kei na ivakatagedegede ni vuravura raraba kei na noda vanua ena ivakarau e gadrevi, kena yaga raraba kei na kena kaukauwa ni bera ni vakadonui qai vakayagataki e Niusiladi.

Na Medsafe e vakatabakidua na kena ivakarau ni vakadidike ka vakaliuca na kena dikevi na icula ni COVID-19 mai na wainimate tale eso me rawa kina nida rawata vakatotolo e dua na wainimate. Na icula ena vakadikevi ena ivakarau vata ga e vakatovolei kina wainimate tale eso.

E tolu na icula e rua na kena ivakarau:

  • Pfizer kei BioNTech – 1.5 na milioni na ivakarau ni wainimate (rauta ni 750,000 na tamata).
  • Oxford kei AstraZeneca – 7.6 na milioni na ivakarau ni wainimate (rauta ni 3.8 na milioni na tamata).
  • Novavax – 10,720,000 na ivakarau ni wainimate (rauta ni 5.36 na milioni na tamata).

Dua na wainimate e dua ga na ivakarau: Janssen Pharmaceutica – rauta ni 5 na milioni na icula ni COVID-19.

Na porokaramu ni veicula ni COVID-19

Na Tabacakacaka ni Bula e sa vakarautaka tiko e dua na ituvatuva me vakadeitaka na veisoliyaki vakadodonu ni icula. O ira na rawa ni vakaleqai totolo ena COVID-19, okati kina o ira na dau cakacaka ena iyalayala ni noda curuvanua, cakacaka ena tabana ni bula, Māori, kai Pasifika, o ira na qase cake kei ira e vakaleqai na ituvaki ni yagodra era na vakaliuci.

Era na cula taumada o ira na cakacaka ena iyalayala kei ira na vakaitavi ena Tikotiko Vakawawa Qaravi Vinaka e vakarautaka na Matanitu kei na iTikotiko ni Korotini (MIQ), qori e baleta ni dua na itavi levu era vakayacora tiko ena kena maroroi o Niusiladi mai na COVID-19. Qo e okati kina o ira era sasamaki, nasi era veiqaravi ena MIQ, vakailesilesi ni itataqomaki, vakailesilesi ni taqomaki ni iyalayala ni vanua, ira na kasitaba kei na ivakailesilesi ni waqavuka kei ira na dau cakacaka ena otela ena kedra maliwa na tamata. O ira era tiko vata kei ira na tukuni e cake era na cula tale ga eliu ena wainimate.

Sa vakadonuya o Medsafe na kena vakayagataki na wainimate ni Pfizer/BioNTech ena ruku ni idusidusi oqo:

  • ni sa vakadonui na wainimate me vakayagataki vei ira na yabaki 16 ka sivia.
  • nodra cula o ira se bera ni yabaki 16 sa na rawa ni vakadonui ni sa levu cake na itukutuku matata vakavuniwai.
  • ira na marama bukete era sa vakasalataki mera kila taumada na leqa e rawa ni yaco kei na yaga ni wainimate kei nodra vuniwai.
  • era rawa ni vakayagataka na wainimate o ira na tina era vakasucumi luvedra tiko.
  • o ira era qaravi tiko vakatabakidua ena veiqaravi ni veivakabulai, oka kina na Keytruda, Opdivo, Yervoy kei na Tecentriq mera vakasaqara na ivakasala mai vei ira na kenadau ni bera nira ciqoma na wainimate ni Pfizer mRNA COVID-19.
  • ira era ciqoma na wainimate mera na vakasalataki rawa ena kena revurevu, me vaka na katakata, mosi ni masela kei na oca.
  • ena gadrevi e 30 na miniti me laurai kina na vakayacoka ni soli na wainimate.

Na icula ni COVID-19 me baleti ira na lewenivanua raraba e sa namaki me na tiko ena ikarua ni veimama ni 2021.

Revurevu ni icula ena noda iyalayala

E se sega ni matata vei keda se na lai tara vakacava na kena dola tale na yalayala ni noda vanua se na veivanua tale eso e veiyasa i vuravura na kena rawati na wainimate ni COVID-19.

Se ra cakacaka tiko na daunivakadidike mera vakadeitaka ke rawa ni vakadewa tiko ga na COVID-19 vua e dua tale e dua sa cula oti. Me yacova ni sa dei na itukutuku qori, ena vinakati me muri tiko ga na ivakatagedegede e virikotori ena noda vanua.

Noda ituvatuva ena wainimate ni COVID-19

Na Matanitu sa tiko e dua nona ituvatuva matata me baleta na tauri, maroroi kei na cakacaka vinaka ni wainimate ni COVID-19 e Niusiladi.

Noda ituvatuva me vakadeitaka ni tiko na galala eso ni digidigi me rawa meda vakadeitaka na wainimate vinaka vei Niusiladi kei na noda tokoni ira na veiwekani ni Pasifika.

Eda sa toso vinaka tiko.

Eda sa:

  • sema ina COVAX Facility raraba
  • veivosakitaka e levu na ituvatuva ni veivoli ke ira na kabani ni wainimate eso
  • veitokoni ina veitaba ni veiqaravi ni caka wainimate ena noda vanua
  • tokona na Vaccine Alliance Aotearoa e Niusiladi me vakarautaka e dua na tabana ni veivakatorocaketaki kei na vakadikevi ni porokaramu ka raica na wainimate e ganita na COVID-19.

Raica eso tale na ka baleta na COVID-19 vaccine strategy (external link)

Last updated: