Te Gagana Tokelau | Tokelauan

Fakamatalaga ki te tautali o Niu Hila ki te COVID-19 i te Gagana Tokelauan.

Nā vāega e tatau ke keiloa ma fai | What you need to know and do

Nā vāega e tatau ke keiloa ma fai

Nofo ite fale kafai koe e hē mālohi. Kafai ko koe, pe ko he tino e keiloa, pe ko he tino i to fale kua tau iei ni ona āuga vēnei, e manakomia ke fai loa hana hukehukega fakavave kui atu ite fakaogā o nā meafaigaluega ve ko nā RAT:

  • e tafe te ihu
  • tigā pe kakala te fāī (kōki)
  • tale
  • fiva
  • puai
  • tafe te manava (tatā)
  • tigāulu
  • e hē lelei te hohogi pe kua hē manogi te kai
  • Tau punitia o te manava.

E tāua lele ke fakamautinoa e lava nā kope iēnei ko nā RATs ite fale na lava e tauale he tino i te fale kae e mafai ke fai hana hukehukega kui atu i nā meafaigaluega iēnei. Ko nā meafaigaluega iēnei e maua fua ki hōhe tino ite tauhaga kātoa 2023. E iei nā tahi fakamatalaga mo nā koga e maua ai nā meafaigaluega iēnei vena ma nā talipupuni foliga ite tuātuhi ite vāteatea a te Healthpoint, pe telefoni ki te 0800 222 478 ma filifili e koe te numela 1.

Hukehukega ki te COVID-19

Manatua ke lipoti pe na vefea te hukehukega mai tau RAT ki Taku Lekoti Koviti, pe telefoni ki te 0800 222 478 ma filifili te numela 1, kae ke hokotaga koe ki hōhe fehoahoani ma nā hapoti e ono manakomia.

Te laina ki taku Lekoti Koviti | My Covid Record (external link)

Fakanofokehea

Ko te fakanofokehea ko he vāega tāua ke taukikila lelei ai te pepehi o he vailehi.

Kafai koe nā positive tau hukehukega, e fautuagia ke nofokehea koe mō he piliota e tuha ma te 5 o aho, e tuha pe hē iei ni o āuga. Kamata nofokehe mai te aho e kimata ai o āuga pe ko te aho na positive ai au hukehukega, pe ko hea lava te vāega na mua tutupu. Ko to na uiga e hē tatau koe ke fano ki te galuega pe ko te ākoga.

E vefea ona nofokehea

Kafai e manakomia koe ke fanokehe mai to fale ite piliota tēnei o te 5 o aho, e tāua lahi lele ke kikila totoka koe ke na he fakapepehia te KOVITI-19 ki iētahi tino. E tatau ke fai ho talipupuni foliga i hōhe taimi e fano kehe ai koe mai te fale. E hē tatau koe ke:

  • ahiahi ki he falemai (vaganā ai e manakomia ke talavai)
  • ahiahi atu ki nā fale mō nā tino mātutua
  • na hē fehokotaki ki hōhe tino te e ono tauale lahi mai te KOVITI-19.

E tatau ke fakatalatalanoa e koulua ma to pule i te galuega pe vefea te toe taliu atu o koe ki te galuega e vēna foki ke fakatalatalanoa ma te puleākoga te toe taliu atu o tau pepe ki te ākoga. Ko to pule pe ko te ākoga e ono iei ni a lātou tahi fakatāpula.

Kafai ko o āuga kua maui ma kua feoloolo koe, kua mafai koe ke liliu ki au polokalame mahani. Ona ai e mafai ke peehi e koe te vailehi ki nā tahi tino i loto o te 10 aho talu to malōlo, e fautuagia ke fai ho talipupuni foliga kafai e manakomia ke ahiahi atu koe ki:

  • he falemai (vaganā ai e manakomia e koe ke talavai)
  • he fale mō nā tino mātutua
  • hōhe tino e ono mafai ke tauale lahi mai te KOVITI-19.

Nā talipupuni foliga

Ko te fai o nā talipupuni foliga e fakaauau to na tāua i te fakaitiitia o te pepehi o hōhe taule tau te māmā, e aofia ai te KOVITI-19 kae maihe lava i nā kogāmea e iei ai nā falemai ma nā fale fakapitoa mo ki lātou e hē kātoatoa te mālohi (disability care).

E fautuagia ke fai ho talipupuni foliga kafai e ahiahi atu ki nā tautuaga tau te ola malōlo.

Fakamolemole ke amanakia nā aiā o nā falemai agai ki te fakamālohiga oa lātou polihi ki te faiga o nā talipupuni foliga i nā taimi ahiahi, e ono manakomia koe ke fai ho talipupuni foliga maihe lava i loto o te kakai o nā falemai kae ke fehoahoani ki te puipuiga o ki lātou iē e lahi te afainaga.

Fai o he talipupuni foliga

E maua fua nā talipupuni foliga mā nā meafaigaluega ve ko nā RATS i nā koga kua fakapitoa ke piki ai nā vāega iēnei.

Hakili he koga fakapitoa ke piki ai ni o talipupuni foliga i te tuātuhi | Healthpoint (external link)

Hokotaga tafapili i to fale

Kafai koe, pe ko hōhe tino i to fale, kua positive i te KOVITI-19, ko nā tahi tiho e nonofo fakatahi ma koe kua lahi foki te afainaga ona ai ko te ono mafai ke maua e te vailehi. E fautuagia ke fakaauau nā hukehukega tau RAT mō ki lātou uma e nonofo fakatahi ma koe mai te aho lava nā positive ai te tino muamua.

Ko tēnei te fakauigaga kua fau agai ki nā vāega iēnei, ko koe ko he hokotaga tafapili i he fale kafai koe e nofo i tēna fale ma he tino kua maua e te KOVITI-19, pe ko koe na moe i tēna fale mo he po e 1 pe he ao (ova ake i te 8 itula).  Ko hōhe hokotaga tafapili e tatau ke hukehuke i aho uma mō ni aho e 5 kui atu i te fakaogā o nā meafaigaluega ve ko te RAT.

Hokotaga tafapili

Last updated: at