‘E vḁhiḁg ne ‘ou pō ne COVID-19 | After you have had COVID-19

‘E avat ma ne ‘äe ne‘ne‘ ‘e pō ne COVID-19 ma rou vahia utut ne ‘äe noh pū‘atā, ma ‘on tē he his ‘äe noj la rē ma kop la se mao‘åk ‘e av ne ‘äe kamat la ne‘ne‘i.

‘Ou la ho‘it la a‘sok ne tē ne ‘äe a‘mou a‘soko ‘e te‘ ne terḁni

‘E av ne ‘äe kamat la ne‘ne‘ ‘e pō ne COVID-19, ‘äe kop ma la räe ne ‘äe fḁiåk a‘vavhiḁn ne ‘e av ‘e ‘on rerege kop ma kat pō ‘e ra la huḁg a‘lelei. Tē‘i a‘mou soksok ‘e vḁhiḁg ne ‘ou ‘af‘af ta.

‘Äe kop la ‘aklalḁi ‘e av ne la hӧ‘ la a‘sok te‘ ne tē ne a‘mou a‘sok ‘e te‘ ne terḁni. ‘Io la ‘äe la:

  • ӧf mӧs ne mӧs a‘lelei ‘e te‘ ne terḁni
  • ‘ātē a‘lelei
  • a‘u‘uḁ nōnō ka kop la a‘sok
  • se rue purir la a‘sok ta tēet.

Nōnō ka ‘äe ma ‘ou kokonot, ‘äe noj la hḁifäegag ma ‘ou tḁk ta ne famorit ne majḁu se garue te‘is.

‘Ou la ho‘it se ut garueag ta

Nōnō ka faki‘oag ne ‘af‘af ta noh la‘ mo ‘e ‘äea ‘e vḁhḁiag ne ‘ou noh pū‘atā ta, ‘äe noj la sok‘åk ma kikia nohot ‘e hanue ta se avat ma ne ‘äe ne‘ne‘ lelei. Tē te‘is noj a‘sok la hele‘ ‘e vḁhiḁg aoa‘ 24 ‘e avat ne ‘ou faki‘oga la ofi e.

‘Äe noj la hḁifäegag ma famorit ne puer se ‘ou ut garueag ta ‘e avat ne hḁiatḁuḁg la ‘äe la hӧ‘ se ut garueag ta.

‘Ou la ho‘it se ut rakoag ta

Nōnō ka ‘äe ne ‘ou le‘ ta la nōnō pō ma ‘e faki‘oag ne ‘af‘af ta ‘e vḁhḁiag ne ‘ou noh pū‘atā ta, ‘äe noj la sok‘åk ma kikia nohot ‘e hanue ta se avat ma ne ‘äe ne‘ne‘ lelei. Tē te‘is noj a‘sok la aoa‘ 24 la våh ‘e vḁhḁiag ne faki‘oga ‘oris la ofi e.

Tē te‘is la a‘sok tape‘ ma se ut rakoag ‘on lä‘riri‘ pḁu, ut rakoga, kura ma ut rakoag lamlama.

‘Äe kat a‘noa nā ra ta aier‘ḁkiget se negative RAT ne PCR la hӧ‘ se ut rakoag ta.

Nōnō ka sir‘åk våh terån 10 kamat hat ‘e avat ne faki‘oag ne COVID-19 no‘om, ka lä‘riri‘i kat ‘af‘af hoi‘åk ra, iris kop ma la kal forås‘åk ra ‘af‘af ta ma pō se‘ ma la hӧ‘ se ut rakoag ta.

Nōnō ka ta le‘ het la a‘fḁi ka iḁ kat ne‘ne‘ ra ne ‘on faki‘oga kamat la ‘ut se muḁ ‘on raksa‘a ‘e vḁhḁiag ne terån 10, iris noj la se hӧ‘ se ut rakoag ta. ‘Äe noj la hḁifäegag ma ‘ou tḁk ta ne he‘ se Healthline ‘e 0800 358 5453.

Sok‘åk hoi‘åk ne rue‘åk foro

‘E av ne ‘äe ‘af‘afa ma kat a‘sok ra ta rue‘åk forot ne kat ruerue fuḁmamḁu ra, ‘äe kop la nā av la ‘ou foro la pō la hӧ‘ a‘riri‘ se tekäe het ne ‘äe a‘mou ruerue‘åk ‘ou foro.

‘Ou tḁk ta ne famorit ne rak ma majḁu se ‘amnåk ne garue te‘ la pō se‘ ma la nā puer‘åk lelei hoi‘åk ne la hḁiasoag la ‘äe la sok‘åk hoi‘ḁkia rue‘åk foro. ‘Äe la pō se‘ ma la räe se rogrog ne mou se sok‘åk hoi‘åk ne rue‘åk foro ‘e Health Navigator website:

Ho‘it la a‘sok ta tēet ne rue‘åk foro ‘e vḁhiḁg ne pō ne COVID-19 | healthnavigator.org.nz (external link)

A‘ma‘ma‘ ne ‘ou hanue ta ‘e vḁhiḁg ne ‘ou noh pū‘atā ta

COVID-19 a‘mou forås‘åk ‘e famӧr ne noh hḁi‘eleag ma ta le‘et ne pō ‘e ‘af‘af ta ‘e av ne iris koh ma he‘jia. Kop ma la noanoa se‘ ‘on la soko, ka ‘äe la pō se‘ ma la pō ‘e ‘af‘af ta ‘e av ne ‘äe ‘e ‘atḁk se ta tēet ne rer tēet ne ‘af‘af täe sin, ma kotä ‘atḁk se ‘ou nuju, isu ne mafa.

‘Af‘af te‘is la pō se‘ ma noh måür ‘e rer ne tē ‘e laloag ne ta av luḁk het. Ka tēet ne kopua ‘af‘af ta mḁhin pḁu ma la vavhiḁn ‘on la pō la al‘åk ne ‘e a‘es‘ao‘åk ne vḁi ne a‘ma‘ma‘ tē.

‘E av ne ma ‘on le‘et la a‘fūmou‘åk pō ‘e COVID-19 ‘e laloag ne ta utut ‘e laloag ne aoa‘ 24, ‘af‘af te‘is kop ma la räe ‘e rer ne tē ne ut ne fa‘ a‘es‘ao‘ḁki. Te‘ ne ut ‘i noj la a‘ma‘ma‘ ma a‘es‘ao‘åk vḁi ne a‘ma‘ma‘ tē. 

Nōnō ka ‘äe la pō ‘e faki‘oag fo‘ou ne COVID-19

Terån 28 se lopo, kamat hat ‘e tea‘ fakmurit ne ‘äe pō ‘e ‘af‘af ta

Nōnō ka ‘äe la pō hoi‘åk ‘e faki‘oag ne COVID-19 ‘e laloag ne terån 28 se lopo kamat hat ‘e terḁnit ne ‘äe pō fakmür ‘e ‘af‘af ta (tēet ‘e tē ruḁ ‘i: ‘e avat ne ‘äe kel‘åk ma ‘ou rogrog hӧ‘ḁkim ka postive ne ‘e avat ne ‘äe pō mumuḁ ‘ou faki‘oag ne ‘af‘af ta) ma:

  • ‘äe hat la kal mamḁr ra, ‘äe kat a‘noa teak ra ta test hoi‘ḁkit — fu‘ ‘e hanue ta ma ‘aklalḁi la ne‘ne‘ia, se vḁhiḁg ne aoa‘ 24 ne ‘äe kat pō hoi‘åk ra faki‘oag ne ‘af‘af ta
  • ‘äe ma ‘ou ‘af‘af fakfor ‘e ‘on ‘ihete‘ ne pō faki‘oag ne hḁiḁriḁg ma faki‘oag ne COVID-19 ma ‘ut ma kikia se muḁ ‘on raksa‘a, ‘äe noj la far puer‘åk lelei ma hḁiasoag ‘e ta famorit ne garue ma majḁu se ‘af‘af te‘is - health practioner ne he‘ se Healthline ‘e 0800 358 5453.

Terån 29 se rere, kamat hat ‘e tea‘ fakmurit ne ‘äe pō ‘e ‘af‘af ta

Nōnō ka ‘äe la pō hoi‘åk ‘e faki‘oag ne COVID-19 ka sir‘åk våh terån 29 ‘e terḁnit ne ‘äe pō fakmür ‘e ‘af‘af ta, ‘äe noj la teak ta RAT. Nōnō ka rogrogo la hӧ‘ḁkim ka positive, ‘äe kop la noh pū‘atā ma tḁupir se puer‘åk lelei ‘esea ma ne ‘äe pō ‘e ‘ou pōag mumuḁ ne ‘af‘af ta. 

Teak ta COVID-19 Test

Noh pū‘atā ‘e hanue ta

Nōnō ka le‘et ne ‘äe noh ma pō ‘e COVID-19

‘E avat ma ne ‘äe ne‘ne‘ ‘e pōag ne COVID-19, ‘äe kat a‘noa noh pū‘atā hoi‘åk ra se huḁl 3 nōnō ka le‘et ne ‘äe noh ma ‘oris rogrog hӧ‘ḁkim ka positive.

‘E rēko mamḁr ne ‘on la pō hoi‘åk ne ‘af‘af ta ‘e laloag ne av heta‘ag mea‘mea‘ pḁu.

Noh ag‘esea ma le‘et ne pō ‘e ‘af‘af ta (Household Contacts)

Tē ne la noh sok ma ‘e vḁhiḁg ne pō ne COVID (Long COVID)

Long COVID ‘ḁliḁg‘ḁkia faki‘oag ne ‘af‘af ta ne noh pō la‘ mo, ne fupum ‘e vḁhiḁg ne ‘ou pōag mumuḁ ne faki‘oag ne COVID-19. ‘E av ma‘oi, faki‘oga la noh sok‘åk ma kikia ma sir‘åk gasav 12 ‘on roa, kamat hatam ‘e famorit ‘on la pōa‘ mumuḁ ne ‘af‘af ta.

Famӧr ma‘oi ne pō ‘e COVID-19 la ne‘ne‘ ‘e laloag ne gasav 2 se 6, ma la ne‘ne‘ pḁu ‘e laloag ne gasav 12. Hoi‘åk, famӧr ‘e ‘on rereg rak‘ḁkim ne iris noh pō la‘ mo ‘e kḁinag faki‘oag ma‘oi ‘e vḁhiḁg ne avat ne iris hḁitḁuḁg la ne‘ne‘ pḁu e.

Faki‘oag ne long COVID la pō se‘ ma la sok ‘e ta‘ӧm se‘ ma ‘äe se laloag ne ta gasav his ne huḁl he his. Iris la hat tape‘ ma:

  • fḁiåk pḁu
  • noanoa la huḁg
  • koho
  • ‘ou kiḁ ‘ora rū
  • fatfata la huḁg ka mou
  • fatfata rū
  • noanoa la noh ma‘op‘åk a‘häe se ta tēet, noanoa la rēfiḁk‘åk tē ne a‘häe rē maomao ne ‘brain fog‘
  • noanoa la mӧs
  • fupagat ‘e foro jav‘ia ma a‘fḁi ka vḁlvḁli‘
  • filo‘u takmül
  • soko jav
  • foro rū

La pō hḁiasoag la rēfiḁk‘ḁkia ne la rē tapen ma ao potoa long COVID la lelei‘ia, far hḁiasoag ‘e ‘ou tḁk ta ne tīmit ‘e maj ne måür fakforo. Garue ne maj ne måür fak foro la a‘soko ‘e rēko COVID-19 pō väeag fak monēt la hḁitḁuḁg ma gasav 6 kamat hatam ‘e terån mumuet ne ‘äe pō ‘ou faki‘oga ne terḁnit ne ‘our rogrog ne kel‘åk ta hӧ‘ḁkiof ka positive, tēet ma ‘e tē ruḁ ‘i la sok mumua. 

‘Äe la pō se‘ ma la pō rogrog hoi‘åk hün se long COVID, hat tape‘ma faki‘oag ne rak‘åk a‘mou soksoko , ‘e wesbite ne Ministeri ne Måür Fakforo:

Long COVID | health.govt.nz (external link)

Teak kōa‘ ne vḁi ta nōnō ka kat seminte‘ a‘sok ra

‘E avat ne ‘äe la ne‘ne‘i e ka ‘äe kat seminte teak ra vḁi ta ne teak vahia ‘ou booster, iḁ tē leleit la teak ‘e kōa‘ ne vḁi ta.

‘Äe noj la tår huḁl 3 kamat hat ‘e avat ne ‘äe ne‘ne‘i ma kotä ‘äe teak ne ‘ou vḁi ne COVID-19.

Teak vḁi ne COVID-19

Last updated: at