Imwiin are ngkana e a tia n reke iroum te COVID-19 | After you have had COVID-19

Imwiin are ko a marurung man te COVID-19 ao ko a kitana are ko kaonotiko n tiku, ao iai bwaai tabeua aika ko riai ni karaoi ao n tabeakini n am tai ni marurung.

Okiran karaoan mwakuri ake ko tataneiai ni kakaraoi

Ngkana ko a marurung man te COVID-19, ao kona kunea ae kona kakai kua ke ni uarereke ikeikem. Aio e rangi n rereke imwiin te bwaka n aoraki.

Ko riai n aki takakaia ngkana ko a okiri bwaai ake ko tataneiai ni kakaraoi mai imwaina. Kakoaua bwa kona:

  • kabatia te matu
  • amwarake raraoi
  • motirawa ngkana ko kainanoia
  • bon angan rabwatam ana tai.

Ngkana iai am tabeaianga, ao ko riai n taetae ma am taokita ke te tia mwakuri ae mwaatai n te botaki ni kuakua.

Okirakin am mwakuri

Ngkana e bon teimatoa ni iai kanikina iroum imwiin tokin am tai n tiku ni kaonotiko, ko riai n teimatoa n tiku ni mwengam ao ni kamarurungko. Aio e riai man 24 te aoa imwiin are ai bon akea kanikina iroum.

Ko riai ni maroro ma am manatia ke am tia kairiri ibukin te tai ae riai ibukin okirakin am mwakuri.

Okirakin te reirei

Ngkana ngkoe ke am ataei e teimatoa ni iai kanikina iroumi imwiin tokin ami tai n tiku ni kaonoti ngkami, ko riai n teimatoa n tiku ni mwengam ao ni kamarurungko. Aio e riai man 24 te aoa imwiin are ai bon akea kanikina iroum.

Aio are e na bwainaki naba n taian reirei ibukia atae aika uarereke, reirei, kura ao katen rinan n reirei.

Ko aki kainanoa ae kona katauraoa te kakoaua ibukin am tutuo ae nakoraoi n te RAT ke te PCR ibukin okiran te reirei.

Ngkana e a riaon 10 te bong man te tai are e reke iai kanikinaean te COVID-19 ao ataei aki kona n aranaki bwa aki marurung, ao e a kanganga ae ana kaewea te aoraki ao a kona n okira te reirei.

Ngkana te ataei e bon teimatoa n namakina te aki marurung ke tao te kanikina irouia e a tabe ni kakaiaki imwiin 10 te bong, ao a riai n aki okira te reirei. Ko riai ni maroro ma am taokita ke n tareboonia te Healthline iaon 0800 358 5453.

Okiran te kamarurung

Ngkana ko a tia ni wene n aoraki ao n aki kakamarurung ke n aki bati ni kakamwakura rabwatam, ao rabwatam e tangira te tai ae tau ibukin manga okiran am kamarurung are e taneiai iai.

Am taokita ke te tia mwakuri n te botaki ni kuakua ae mwaatai e kona n anganiko taeka ni ibuobuoki bwa e na kanga arom n okira aron am kamarurung n kaeti ma te kanganga ae ko mena moa iai. Ko kona ni kunei riki rongorongo iaon okiran te kamarurung n te Health Navigator website:

Okiran mwakuri ake a tangira te korakora n raonaki ma te kamarurung imwin COVID-19 | healthnavigator.org.nz (external link)

Kaitiakan ao tiringan manoaraki ni mwengam imwiin tikum ni kaonotiko 

Te COVID-19 n angiin te tai ao e ewewe rinanon te rangi ni kaan ma te aomata ae e a tia n ewekaki ngkana e bekobeko ke ni mwatie. E ngae ngke e kuri kanganga te ewekaki n aekaki aikai, ma ko kona naba n ewekaki ngkana ko riinga te bwai ke mataniwin bwaai aika a tia n ewekaki, ao ko a manga riinga wiim, bwairim ke matam.

Te manaoraki e kona n tiku ni maeu ni mataniwin bwaai inanon te tai ae uarereke. Ma e rangi ni mmaani rabunana are mai tinaniku n te aro are e rangi ni bebete aron tiringana rinanon te kaitiaki ao te kaitiaki n tiri manaoraki.

Ngkana iai te keiti ae kamatoaki ibukin te COVID-19 inanon te tabo ae e in inanon te maan ae 24 te aoa n nako ao te manaoraki e na ananga ni kona ni kuneaki iaon mataniwin bwaai. Ni kabane mataniwin bwaai a riai ni kaitiakaki ao n tiri-maniaki. 

Ngkana e a reke iroum kanikinaean te COVID-19 aika a boou

28 te bong ke e kee riki mai imwiin te ewekaki n te tai ae nako

Ngkana e a manga reke naba iroum kanikinaean nako te COVID-19 ao ai 28 te bong ke e kee riki mai mwiin ewekakim n te tai ae nako (man te tai are e kuneaki iai te manaoraki iroum ke man te tai are a moan reke iai kanikina iroum) ao:

  • e a uarereke reken te aoraki mai iroum, ao ko aki kainanoa ae kona manga karaoa riki te tutuo— tiku ni mwengam ao kamarurungko, ni karokoa e koro 24 te aoa ao ai akea ngkanne kanikina iroum
  • ngkana iai aorakim ae okioki ke n teimatoa n riki bwa ai bon aorakim ke ngkana a reke iroum kanikinaean te COVID-19 aika a rangi ni kakaiaki, ao ko a riai ni kakaea buokam mai iroun te tia mwakuri n te botaki ni kuakua ke man te Healthline iaon 0800 358 5453.

29 te bong ke e raka riki mai imwiin te ewekaki n te tai ae nako

Ngkana e a manga reke naba iroum kanikinaean nako te COVID-19 ao ai 29 te bong ke e raka riki mai mwiin ewekakim n te tai ae nako, ao ko riai n tutuo n te RAT. Ngkana e aki nakoraoi mwiin am tutuo, ao ko riai n tiku ni kaonotiko ao ni ira te kaetieti ao taeka ni ibuobuoki inanon am tai ni moan ewekaki. 

Karaoa am tutuo ibukin te COVID-19

Tiku ni kaonotiko ni mwengam

Ngkana temanna ae ko maeka ma ngaia e reke irouna te COVID-19

N te tai are ko a marurung iai man te COVID-19, ao ko aki tangiria bwa kona manga tiku ni kaokoroko riki ibukin 3 te namwakaina ngkana temanna ae maeka ma ngaia e kuneaki ni iai irouna te manaoraki.

Ibukina bwa te ananga ni manga ewekaki inanon te tai aio e a rangi ni uarereke.

Taan ewekaki n te mweenga

Te COVID ae wenenako

Te COVID ae wenenako e kabwarabwaraki n te aro are taian kanikina a teimatoa ni wenenako ke n rikirake imwiin taian moa kanikina n te COVID-19. Aio are kaanga e teimaan riki nakon te 12 ni wiiki imwiin are te aomata e moan ewekaki iai.

Angiia aomata ake e reke irouia te COVID-19 a bane ni marurung raoi imwiin 2 nakon 6 te wiiki, ao n tabwanin marurungia raoin inanon 12 te wiiki. E ngae n anne, ao tabeman aomata a ribotini taian kanikina aika kakaokoro n teimatoa ni iai inanon te tai are e kantaningaki iai te aoraki bwa e na marurung.

Kanikina ibukin te COVID ae e wenenako a kona n tiku inanon wiiki ke n tabetai inanon namwakaina. N aron aikai:

  • te nimarakiraki
  • te bononike
  • te bekobeko
  • te bwaka buua
  • te tiki ni bwabwa
  • te maraki ni bwabwa
  • iremwe ni iango, te nanoro ke 'te mabubu ni kaburoro'
  • kangangan reken te matu
  • te waiteketeke ke te mwarane
  • te niraki ke te tanoi
  • marakin te toma n rii
  • marakin te matireti.

Ibukin te ibuobuoki iaon tarataran ao bwainaorakian te COVID ae wenenako, ao kakaea buokam mai iroun am taokita ke man te tiim ni kuakua. Karokoan te waaki ni kuakua iaon te COVID-19 e bon mwanenaki ni karokoa e koro 6 te wiiki man te moa ni bong are e reke iai taian kanikina iroum ke man te tai are e kuneaki te manaoraki iroum, are e moan kaoti ai ngaia naba. 

Ko kona riki ni kunei rongorongon te COVID ae wenenako, ni ikotaki ma kanikina ake a rangi n okioki ribotinakia, iaon ana website te Botaki ni Mwakuri ibukin Te Mauri:

COVID ae wenenako | health.govt.nz (external link)

Itinaki ngkai ngkana ko tuai ni itinaki mai imwaina

N te tai are ko marurung iai ao ko tuai itinaki ke ni itinaki n te iti ni kakorakora, ao e kaungaaki bwa kona riai naba ni itinaki.

Ko riai n tataninga 3 te namwakaina imwiin marurungim imwain itinakim n te iti ni kamanomano man te COVID-19.

Itinaki ngkai n te iti ni kamanomano man te COVID-19

Last updated: at