E sa vakarau tu beka na nomu matavuvale kevaka e dua e tauvi COVID-19? | Is your household ready if someone gets COVID-19?

E na rawa ni yaco e na dua na gauna walega oqo me sa vakadeitaki na nona tauvi COVID-19 e dua e na nomu itikotiko. E na tu vakarau tu ga na Tabana ni Bula me veivuke ia e vuqa e ra tauvi COVID-19 e sega ni gadrevi me ra curu ki valenibula ka rawa ni ra tikoga vakatikitiki vakavinaka e vale. E dodonu me tikoga e vale e dua ka kua ni veitaratara kei ira tale e so wili kina na nodra lewe ni vuvale kevaka e sa vakadeitaki ni sa tauvi COVID-19.

Na tu vakarau sa i koya na veitalanoa, veisemai kei na kilai ni cava me caka. Na tu vakarau e kena ibalebale na veivukei ni nomu matavuvale kei ira na lewe ni tikotiko ena gauna e gadrevi kina.

Vakayagataka na veika e volai toka e ra me veivosakitaki ka cakacakataki kina na sala ni tu vakarau me baleta na COVID-19. Mo qai vakarautaka e dua na ituvatuva me baleta na nomu matavuvale.

1. Vakarautaka e dua na ituvatuva

Vakasamataka na veika mo na cakava kevaka e sa māuiui/tauvimate e dua

  • Vakasamataki ira ena taudaku ni nomu matavuvale e rawa ni ra veivuke vei kemudou kevaka e dou sa tiko vakatikitiki, me vaka kena kau yani ni kakana se na iyaya kei na veitokoni raraba. Na veivuke me na nodra rawa ni veivuke na isoqosoqo ni gonevuli bole ni veiqaravi me ra kauta yani na veika e gadrevi kei na veivuke ni Tabana ni Cakacaka kei na Veisaumi ena kena saumi e so na ka.
  • E tiko beka e so ena nomu matavuvale e ra na gadrevi e so na ikuri ni veiqaravi se veitokoni? Veivosaki kei na dua e dau veivuke e vale mo vakadeitaka rawa na cava ena yaco kevaka e gadrevi mo tiko vakatikitiki. Vakarautaka rawa na ituvatuva ni veika me caka kevaka drau veiwaseitaka tiko na nona qaravi e dua na gone se tiko vakararavi vei iko.
  • Vosa ki na nomu koronivuli, ilawalawa ena itikotiko kei na veikilai mo kila kina na ituvatuva - e dua na ka e ra na vinakata vei iko? E ra na rawa li ni veitokoni vei iko?
  • Cakacakataka rawa na sala mo vakaraitaka kina vei ira na tamata ni tiko vakatikitiki na nomu matavuvale - e rawa ni tiko ena ivakatakilakila e na katuba levu se e na bai e liu. Vakarautaka e dua na vanua ena nomu katuba e tuba me tiko na isava ni liga, e dua na peni kei na pepa se na QR Code me tabaka ka vola kina na veika e bale ira ko ira e ra mai vakasobura e so na me kua na veitaratara.
  • Ko na gadreva beka me ra tukutuku rawa mai se text ko ira e ra veivuke e na vakasoburi ni iyaya me kua na veitaratara. Me tagi na sici ni motoka e matamata? Vakayagataki e dua na matamata vakadonui?
  • Vola e dua na idusidusi ni matavuvale e rawa ni muria vakarawarawa e dua kevaka ko sa tauvimate Me kovuti na veika taucoko me vaka na vakani ni manumanu susu, saumi ni bili kei na vakasuasuataki ni kau kei na senikau.
  • Vakasamataka ka veitalanoataka na sala me vakalailaitaka na veitauvi ni COVID-19 vei iratou na lewe ni matavuvale. E rawa ni vakalailaitaki na vanua e vakayagataki cokovata ka vakalevutaki na sasamaki.

2. Me tu vei iko na veika ko gadreva

Vakasamataka na veika ko na gadreva me vukei iko kei ira e ra tiko volekati iko

  • Vakarautaka na itukutuku ni matavuvale - me okati kina na yacadra kece, yabaki ni bula, naba ni tukutuku ni bula (NHI), e dua na ituvaki ni bula kei na wainimate e ra dau gunuva se na iyaya ni veiqaravi ni bula vei ira yadua. Okata kina na itukutuku ni veitaratara ena gauna ni leqa tubukoso me vakataka na Vuniwai, veiqaravi e na taudaku ni gauna ni veiqaravi kei ira tale e so na tabana ni veitokoni.
  • Kumuna na veika ko dau taleitaka. Na cava e na rawa ni levei kina na bula vakavucesa ena nomu tiko vakatikitiki e vale.

3. Mo kila ka wasea na nomu ituvatuva

Vakadeitaka ni ra sa kila ko ira era bibi vei iko me ra kila na veika me ra na cakava

  • Me dua na veivosaki vaka matavuvale me ra tiko kece kina (oakati kina ko ira na gone) me ra kila na veika e cakava, veivukei vakataki ira se me ra vosa vua e dua kevaka e sa tauvimate e dua se gadrevi me laki valenibula.
  • Wasea na nomu ituvatuva vei ira na veiwekani, ko ira koni tiko veitikivi kei ira na dau manuhiri/veisikovi wasoma ka tukuna vei ira na veika me ra cakava kei na sala me ra veivukei kina vaka ira.

4. Gole yani vei ira na itokani kei na matavuvale

E da kovuti vata kece tiko ena vuku ni ka oqo ka da na lako curuma vata

  • Me da veisemati tiko - vakarautaka e dua na veivosaki vakavuvale, vaka-itokani se vakaitikotiko. Qarauna me ra vakayacori oqori ena initaneti se ena talevoni.
  • Tokoni ira na nomu itokani, matavuvale kei na cakacaka vata ka vakadeitaka ni sa tu-vakarau na nodra ituvatuva ni vakavakarau.
  • Raica na veika e ra sa cakava tiko ena nomu itikotiko - e tiko beka e dua na matailawalawa ni vakarau kakana me maroroi ena waicevata, veiwasei vakasama ni vakarautaki ni ituvatuva se mo kila ga na veika e sa yaco tiko.

Veika bibi ena ituvatuva ni tu vakarau me baleta na COVID-19

Lavetaka e dua na ituvatuva ni vakavakarau ni COVID-19 [PDF, 101 KB]

Last updated: at