Wainimate me qaravi kina na COVID-19 | Medicines to treat COVID-19

Na wainimate me qaravi kina na COVID-19 ena rawa ni vukei ira e ririkotaki nira rawa ni tauvimate bibi ena COVID-19.

Na kena vakayagataki na wainimate me qaravi kina na COVID-19

Na wainimate e vakarautaki me qaravi kina na COVID-19 e sa tu vakarawarawa qo me vukei ira era tauvi ira se dua e veitaratara voleka kei na dua e tauvi COVID-19 e vale.

E dodonu mo vakayagataka na wainimate ni itatarovi ni COVID-19 ena loma ni imatai ni lima na siga ni tarai iko na ivakatakilakila ni COVID-19.

E vakadinadinataki ni rawa ni tarova na nona curu bibi e valenibula kei na mate ni vakayagataki totolo na wainimate ni dua se qai tauvi COVID-19 ga.

E sega ni saumi na wainimate qo vei ira na rawa ni vakayagataka era tauvi COVID-19. Kevaka ko rawa ni vakayagataka, ko rawa ni taura na ivola ni wainimate e vakarautaki ena vanua ko dau lai laurai kina, se rawa ni ko taura wale mai ena dua na vanua ni volitaki wainimate.

Kevaka ko tauvi COVID-19, ena vinakati mo tiko vakatikitiki qai tuvanaka me dua nomu itokani, nomu whānau se tuvanaka e dua tale na sala me lai kau mai kina na memu wainimate. Eso na vanua ni volitaki wainimate era rawa ni kauta mai ena nomu itikotiko.

Na ivakarau ni tiko vakatikitiki

Ko ira na vakayagataka na wainimate ni itatarovi ni COVID-19

Ko ira na rivarivabitaki nira rawa ni tauvimate bibi ena COVID-19 e rawa nira vakayagataka na wainimate me qaravi kina na COVID-19.

Me nanumi: Na wainimate qo ena rairai sega ni ganiti keda kece, kevaka mada ga o rawa ni vakayagataka. Ko kerei mo veitalanoa kei nomu vuniwai se vanua e volitaki kina na wainimate mo kila ke ganiti iko se ke rawa ni o vakayagataka na wainimate qo.

Mo rawa ni vakayagataka na wainimate ni COVID-19 e dodonu me:

  • laurai vei iko na ivakatakilakila ni mate qai tauvi iko na COVID-19 se
  • laurai vei iko na ivakatakilakila ni mate qai veiqaravi tiko vua e dua e tauvi COVID-19

Me na laurai tale ga vei iko qo:

  • e malumalumu sivia na sotia ni yagomu
  • ko tauvi Down syndrome
  • e vakaleqai ni sotia damudamu ni yagomu
  • ko a sa curu bibi e valenibula ena vuku ni COVID-19 qai tauvi iko tale na mate qori
  • ko sa yabaki 65 se sivia
  • ko Maori se kai Pasifika yabaki 50 se sivia
  • kevaka ko sa yabaki 50 se sivia ka se bera ni cula vaka vinaka taumada ena icula ni itatarovi (me cula vakarua)
  • e tiko vei iko e tolu se siviana ituvaki ni bula e ririkotaki vakalevu (external link).

Na mataqali wainimate ni itatarovi ni COVID-19 era tiko

E tolu na wainimate ni itatarovi ni COVID-19 e tiko me qaravi kina o ira era tauvi COVID-19 ena itikotiko:

  • na nirmatrelvir vata kei na ritonavir (vakatakilakilataki me Paxlovid)
  • na molnupiravir (vakatakilakilataki me Lagevrio)
  • na remdesivir, e wainimate dau soli vei keda ena icula (vakatakilakilataki me Veklury).

Paxlovid

Na Paxlovid e okati kina e 2 na wainimate (na nirmatrelvir vata kei na ritonavir) mo gunuva vata ruarua. Era vakalailaitaka na manumanu ni mate ena yagomu. Mo na gunuva na vuanikau na Paxlovid me 5 na siga.

E sa ka bibi mo tukuna vua na nomu vuniwai kei na vanua ni volitaki wainimate na mate e tauvi iko tiko kei na wainimate, wainimate caka mai na kau kei na wainimate ni veitokoni o vakayagataka tiko. Ena rawa ni vakaleqa na veitaqomaki ni Paxlovid.

Kevaka e mani vakatura ko vuniwai mo gunuva na Paxlovid, ena vinakati me dikevi tale na kemu ituvaki ni bera ni ko vakayagataka na wainimate. Mo rai ena Health Navigator mo kila eso tale na itukutuku me baleta na Paxlovid, wili kina na sala me gunuvi kina, na veika mo vakasamataka ni bera ni ko gunuva, kei na kena revurevu.

E tiko eso na ivakamacala e ra me baleta na kena rawa ni basika tale na ivakatakilakila ni COVID-19 ni o sa qaravi oti ena Paxlovid.

E levu tale na itukutuku me baleta na Paxlovid - Health Navigator (external link)

Molnupiravir

Na Molnupiravir (Lagevrio) e dua na wainimate e vakalailaitaka na levu ni manumanu ni mate ena yagomu. Mo gunuva na vuanikau na molnupiravir me 5 na siga.

Mo rai ena Health Navigator mo kila eso tale na itukutuku me baleta na molnupiravir, wili kina na sala me gunuvi kina, na veika mo vakasamataka ni bera ni ko gunuva, kei na kena revurevu.

E levu tale na itukutuku me baleta na molnupiravir - Health Navigator (external link)

Remdesivir

Na Remdesivir (Veklury) e dua na wainimate e vakalailaitaka na levu ni manumanu mate ena yagomu. E dau soli ga e dua ena dua na siga me 3 na siga. E dau soli vakamalua mai na cula e vakadodonu ina sala ni dra (e vakatokai na vakacurumi vakadodonu ni wainimate ina sala ni dra), ena loma ni 30 ina 120 na miniti. Na vakatutu qo e vakarautaki vakalevu e valenibula qai rawa ni vakarautaki ena so na vanua ni laurai vei ira ena itikotiko, me vaka na veikorokoro

Mo rai ena Health Navigator ena itukutuku me baleta na remdesivir, wili kina na gauna e soli kina kei na kena revurevu.

E levu tale na itukutuku me baleta na remdesivir – Health Navigator (external link)

Kevaka e tauvi iko na COVID-19

Nomu kerea me vola o vuniwai memu wainimate

Kevaka o kila ni o rawa ni vakayagataka, mo veitalanoa kei na nomu vuniwai ena talevoni mo kerea me vola e dua na memu wainimate ni itatarovi ni COVID-19 e ganiti iko. Ena vukei iko mo kila se vakadonui me soli vei iko na wainimate ni manumanu ni mate. Qori ena vakatau tiko ena vica na ituvaki, okati kina na nomu yabaki ni bula, vanua o cavutu mai kina, so tale na kemu ituvaki vakatauvimate kei na ituvaki ni nomu cula.

Nomu lai kauta mai na wainimate ena sitoa ni volitaki wainimate

Kevaka o nanuma ni o rawa ni vakayagataka, o rawa ni lai kauta mai na wainimate soli wale ni itatarovi ni COVID-19 ena sitoa ni volitaki wainimate. Mo veitalanoa ena talevoni kei na sitoa ni wainimate mo raica ke ganiti iko. Ko koya e dau soli wainimate ena dikeva na kemu ituvaki me raica ke ganiti iko ni bera ni solia na wainimate.

Ko ira na sitoa ni volitaki wainimate e rawa nira laurai ena Healthpoint (external link).

E gadrevi na ivola ni veivakadonui ni vuniwai ena vanua ni volitaki wainimate qo (external link)

E gadrevi na ivola ni veivakadonui ni vuniwai ena vanua ni volitaki wainimate qo (external link).

Na ivola ni veivakadonui ni wainimate ni COVID-19

Kevaka e ririkotaki ni o rawa ni tauvimate bibi ena COVID-19, ena rawa ni o taura e dua na ivola ni wainimate mai na vanua o dau lai laurai kina ni bera ni ko tauvimate. E kena ibalebale qo ni sa tu na veivakadonui ni wainimate ena sitoa ni volitaki wainimate ena gauna o tauvimate kina. Kevaka ko mani tauvi mate qai vakila na kena ivakatakilakila, ko rawa ni tuvanaka mera kauta yani nomu itokani kei na vuvale na wainimate se so tale na sala me vaka na sitoa ni volitaki wainimate ena so na ituvaki.

Mo vosa vua na nomu vuniwai qai taroga se ganita me soli rawa vei iko e dua na ivola ni wainimate ni bera ni ko tauvimate. Ena sega ni rawa ni soli nomu ivola ni veivakadonui ni wainimate mo kauta e vanuatani kevaka ko mani tauvi COVID-19 ena gauna o gade kina.

Na kena lesu tale mai na ivakatakilakila ni mate ni o sa qaravi oti

Na ivakatakilakila ni mate ena rawa ni basika tale vei ira eso ni sa cava na kena vakayagataki na wainimate na Paxlovid. E kilai qo me tatara tale ni mate ni oti na Paxlovid.

Ko ira na tarai ira tale na mate ni oti na Paxlovid era na sega ni tauvimate bibi sara. E sega ni kaukaua sara na kena revurevu qai rawa ni oti e tolu na siga.

Ena rawa ni basika tale na ivakatakilakila ni mate vei ira eso era vakabulabula tiko mai na COVID-19, se mani sa ra taura na wainimate ni itatarovi se sega.

Ena vinakati mo tiko ga e vale qai vakabulabula tiko ena loma ni 24 na aua me yacova ni sa mai cava na ivakatakilakila ni mate kevaka:

  • e basika tale na ivakatakilakila ni mate ni sa cava na lima na siga ni nomu vakayagataka na Paxlovid,
  • sa lailai mai se 28 na siga na gauna ko vakila kina na imatai ni ivakatakilakila ni mate se na kena tauvi iko na matetaka.

Ena sega ni gadrevi mo vakayagataka tale na Paxlovid ke basika tale mai na ivakatakilakila ni mate ena gauna qori.

Mo wilika na veika e vauca na kena tauvi iko tale na COVID-19 (external link)

Kevaka ko mani dau tautauvimate se sa lai ca sara na ivakatakilakila ni matetaka, qirita na Healthline ena 0800 358 5453 se vuniwai o dau lai laurai kina.

Last updated: at