Na tiko vakatikitiki e vale | Isolating at home

Kevaka e vakadeitaki ni tauvi iko na COVID-19, ena vinakati mo tiko vakatikitiki vakataki iko.

Gauna mo tiko vakatikitiki kina

Ena gadrevi walega mo tiko vakatikitiki kevaka e sa vakadeitaki ena nomu vakadikevi ni tauvi iko na COVID-19.

Ko rawa ni tiko vakatikitiki ga ena nomu vale se dua tale na vanua veiganiti.

Na balavu ni gauna ni nomu tiko vakatikitiki

E gadrevi mo tiko vakatikitiki me rauta ni 7 na siga ena gauna ko vakabulabula tiko mai kina ena COVID-19. Mo tiko ga e vale kevaka o tauvimate. Me tekivu na 7 na siga mai siga saiva (0) Na siga 0 na siga o tekivu vakila kina na ivakatakilakila ni matetaka se gauna e dikevi ni tauvi iko kina na mate (ke sega mada ga ni o vakila e dua na ivakatakilakila ni mate).

Veika e okati ena tiko vakatikitiki

Na tiko vakatikitiki e kena ibalebale na tiko sara ga e vale ena gauna kece e dodonu mo tiko kina e vale, vakavo ena so na ituvaki bibi sara ga mo na biubiu kina. E kena ibalebale tale ga mo vuku qai qaqarauni mo kua ni veitaratara voleka kei ira dou vakaitikotiko vata.

iVakasala ni tiko vakatikitiki:

  • Mo tiko ga e vale, mo kua ni rumu vata kei na dua tale, me dua ga nomu valenisili kei na valelailai kevaka e rawa.
  • Mo vakaukaua yago ga e vale se ena nomu vanua ni teitei e tautuba, se ena veivanua voleka ga ia mo yawaki ira ga eso tale. Ko na sega ni rawa ni vakaukaua yago ena vanua era tiko kina eso tale, me vaka na vanua ni sisili.
  • Mo veitaratara ga kei ira dou tiko vata. Ke sega, ia mo tiko veiyawaki me 1.5 na mita qai daramaka na iubi ni gusu kei na ucu ni o volekati ira eso tale.
  • Kua ni wasea na veika o vakayagataka kei ira dou tiko vata e vale.
  • Savata ga na nomu isulu.
  • Mo kua ni vakavulagi e vale.
  • Me qua qai vakawainimate vinaka na veivanua e tarai vakawasoma.
  • Dolava na katubaleka me curu mai e levu na cagi bulabula.
  • Kerei ira nomu itokani se lewe ni vuvale mera mai biuta na kemu kakana, memu wainimate se veika bibi eso ena nomu matanikatuba, se ra lai kauta mai na veika ko vinakata.

Kevaka ko sega ni rawa ni tiko vakatikitiki e vale

Ke sega ni rawa ni o tiko vakatikitiki e vale, sa tiko eso tale na vanua o rawa ni tiko vakatikitiki kina. Ko rawa ni kerea ena nomu vakalewena na fomu ena mona livaliva.

Kevaka ko tiko vata kei na dua e tauvi COVID-19

Kevaka ko tiko vata kei na dua e tauvi COVID-19, keitou vakatura mo vakadikevi ena veisiga me 5 na siga. Mo vakamuria na ivakarau ni tiko vakatikitiki, kevaka e sa vakadeitaki ni tauvi iko.

E rawa ni ko biuta tikoga na nomu vale ena gauna e vakadeitaki tiko kina ni sega ni tauvi iko.

Keitou vakatura mo tokara na iubi ni gusu kei na ucu e na nomu biuta na nomu vale, vakabibi kevaka ko veisiko vei ira e vakaleqai na ituvaki ni yagodra (me vakataki ira na qase se ko ira e vakamalumalumutaki na sotia ni yagodra) se ko vakayagataka na sala ni veilakoyaki e vakayagataki raraba se ko tiko ena dua na loma ni vale e ra oso tu kina na tamata.

Ke ko gadreva na veitokoni e vale

Na veiqaravi e bibi, me vaka na nomu gole ena vale ni vakacegu, savasava se mo vakani, ena vakayacori tiko ga.

Kevaka ko kilai ni ko dua na veitaratara voleka kei na dua e tauvimate, ko ira na veiqaravi vei iko mera kauaitaka vakabibi na tiko savasava kei na tiko veiyawaki kevaka e rawa. Kevaka e sega ni rawa qo, mera na daramaka na iyaragi ni tataqomaki me vaka na qaniliga kei na iubi ni gusu kei na ucu.

iTukutuku vei ira na veitokoni (external link)

Kevaka e gadrevi mo lako i valenibula

Kevaka ko iko se o koya o veiqaravi tiko kina e tarai koya sara vakaca na ivakatakilakila ni mate mo qirita na 111 ena gauna totolo duadua. Na lako vakaca ni ivakatakilakila ni mate e okati kina na kena:

  • dredre mo cegu vakavinaka
  • via rebo, butoleka se dredre mo yadra
  • karakarawa na tebenigusu se rairai vulaci qai vakila na batabata
  • mosi kaukaua na saresaremu.

Kevaka ko mani tauvimate bibi qai gadrevi mo qaravi e valenibula, ena gadrevi mo tiko tale mada vakabalavu ni bera ni ko rawa ni lesu e vale mo lai tomana tale nomu cakacaka. Oqo ena vakatau ena ivakarau ni nodra nanuma na kenadau ena duidui kisi era qarava.

Na veiqaravi e baleta na COVID-19 e sega ni saumi.

Kevaka ko gadreva na veitokoni

E vuqa na tamata era na rawa ni qaravi ena nodra veivuke na itokani kei na matavuvale ena nodra tiko vakatikitiki, ia e tiko tale ga na veivuke kevaka ko gadreva.

Veitokoni vei ira na vuvale kei ira na tamata yadua

Veitokoni vakailavo vei ira na bisinisi (external link)

Na ikuri ni veitokoni kevaka ko tauvi COVID-19 se tiko vakatikitiki

Last updated: at