Kooi e mafai o maua te COVID-19 suki puipui? | Who can get a vaccine?

Te suki puipui o te COVID-19 e se ‘togi, e tuku matala ki te tino e manako o suki, kae avanoa ki soose tino i Niu Sila tela ko 12 io me silia atu.

Asi ki Fakamauga Toku Suki Puipui (Book My Vaccine), io me telefoni ki te Healthline o te Suki Puipui o te COVID o fakamau tou igoa.

Te COVID-19 suki puipui e seai sena togi, e tuku matala ki te tino e manako o suki, kae avanoa ki soose tino i Niu Sila tela ko 12 io me silia atu. E se taaua me se a tau visa io me ko te tulaga sitiseni o koe. A matou ka se fakaoga soose vaega o fakamatalaga e maua mo fai a galuega tau oloolomalaga (immigration) kae ko tou saolotoga totino ka puipuigina.

Kafai koe ko fai tau suki puipui, a koe ko puipui ne koe a koe eiloa kae ko fakafoliki te fakamataku o faka‘pisi te COVID-19 ki tou kaaiga, taugasoa mo te komiuniti.

Ka maua ne koe i konei a fakamatalaga taaua me kooi e mafai o maua te suki puipui, e aofia iei ko nisi tulaga pela mo ou tausaga, me ko koe e faitama io me e fauu, me kai isi aka loa se taimi ne se talia ne tou foitino a se suki puipui i taimi ko teka, pela foki manafai e isi ne ou masaki e nofo mo koe.

Kafai koe e mai lalo o te 12

Tino mai lalo o te 12 tausaga e se mafai o maua te Pfizer suki puipui i te vaitaimi nei.

Kafai koe ko 65 io me silia atu ou tausaga

Te suki puipui ko oti ne lavea atu me e maluga tena galue ‘lei kae saogalemu i tino ko silia mo te 65 tausaga

Kafai koe e se kai ki mea kiki io me isi ne mea e se ‘lei tou foitino kiei

Te suki puipui e taugatonu mo tino e se kai mea kiki. E se aofia iei a mea mai manu.

A ia foki e se aofia iei a vailakau antibiotics, mea ne faite mai toto, DNA, polotiini i fuamoa, vaega mai pepe seki fanau, gluten, mea ne faite mai puaka, preservatives, soy, io me ko latex (sua o lakau) (te pono o te mea kilasi tena e fai ki lapa ne faite ne te tagata - bromobutyl).

Salasala ki te fakamauga katoa o mea ne fakaoga i te Pfizer suki puipui (external link)

Kafai koe e faitama

Kafai koe e faitama, e mafai ne koe o maua a te COVID-19 suki puipui i soose tulaga o tou faitama.

Fuainumela ne fakamau mai i se aofai lasi o tino faitama ko oti ne fai olotou suki puipui i te lalolagi e fakaasi mai me i seai ne fakalavelave faopoopo tau te saogalemu i te fakaokoga o COVID-19 suki puipui.

Te sukiga puipui i taimi o te faitama e mafai foki o fesoasoani ki te pepe, me e isi ne fakaasiga o te fakaokoga o manu ‘teke i loto i toto o te pito pela foki mo vaiuu, kola e mafai o ave iei a puipuiga ki pepe e auala mai te mauaga fua o te mafai o ‘teke ki masaki.

Kafai e isi ne au fesili io me e tai ‘mafa tou loto, sautala kiei mo se tino galue i te ola ‘lei.

Kafai koe e taumafai ke maua sau tama

Kafai koe e palani ke faitama e mafai ne koe o fai tau Pfizer suki puipui.

Te Pfizer suki puipui ka seai sena pokotia ki ou manu o mafuaga (genes) io me ko tou fanafanau. Te mRNA mai te suki puipui e se ulu ki loto i te kogaloto o soose sela (cell), tela e nofo iei tou DNA.

E seai ne vaega o te suki puipui io me ko spike protein ne faite e oko ki ou fuamoa fanafanau io me ki masaki o te tagata.

Kafai ne seki talia ne tou foitino soose suki puipui taumua

Kafai ne faka‘sae malosi io me ne se talia fakavave ne tou foitino a se suki puipui io me se suki i taimi ko teka (severe or immediate allergic reaction), faipati mo tau tokita kiei, tino galue o te ola ‘lei io me ko te tino e fai ne ia a suki puipui.

Manafai koe e masani o maua ne te anaphylaxis (pokotia malosi kae fakamataku ki tou ola)

A koe e se ‘tau o fai sau suki puipui manafai e masani o maua koe ne te anaphylaxis:

  • ki se mea ne fakaoga i te Pfizer suki puipui
  • ki se suki taumua o te Pfizer suki puipui.

Ne a mea i loto i te Pfizer suki puipui— Minisituli o te Ola ‘Lei (external link)

Kafai koe e fakamasakisaki io me e fiiva

Kafai koe e fakamasakisaki i te aso ne fakamoe o suki iei io me ko tou fiiva e silia atu mo te 38°C, ko ‘tau mo koe o taofi tau COVID-19 suki puipui ke oko ki te taimi ko lagona ne koe a te ‘lei.

Kafai koe e fai se isi suki puipui aka

E se mafai ne koe o fai tau COVID-19 suki puipui i te taimi e tasi mo nisi suki puipui aka. E ‘tau o fakaavanoa ne koe se aofaki taimi kae e fano foki loa ki te vaega suki puipui.

Te fuluu suki puipui

Fakaavanoa e tusa mo te 2 vaiaso io me silia atu i te vaa o te COVID-19 suki puipui mo te influenza (fuluu) suki puipui.

Kafai e isi sau taimi ne fakamoe ke fai tau COVID-19 suki puipui, fai au suki e lua o te COVID-19 suki puipui muamua – a suki konei e fai i se leva e 3 vaiaso io me silia atu te vaasia. E mafai ne koe o maua tau fuluu suki puipui mai te 2 vaiaso mai tua o te lua o au suki puipui.

Kafai e seai sau taimi ne fakamoe ke fai tau COVID-19 suki puipui, fai tau fuluu suki puipui muamua. E mafai ne koe o fai tau COVID-19 suki puipui mai te 2 vaiaso mai tua o te mea tenei.

Te Measles, Mumps mo te Rubella (MMR) suki puipui

A matou e fautua atu ke fai au suki e lua o te COVID-19 suki puipui muamua – a suki konei e fai i se leva e 3 vaiaso io me silia atu te vaasia.

Kafai e maua ne koe te COVID-19 suki puipui muamua, a koe e manakogina ke faitali i se leva e 2 vaiaso io me silia atu mai tua o tau suki i te lua koi tuai o fai tau MMR suki puipui.

Kafai e maua ne koe te MMR suki puipui muamua, a koe e manakogina ke faitali i se leva e 4 vaiaso koi tuai o fai tau suki muamua o te COVID-19 suki puipui.

Kafai e isi ne tulaga o te ola ‘lei e pokotia koe iei

Tofotofoga o te aoga i tino ne maua atu me i te suki puipui e galue ‘lei i tausaga valevale, i tagata mo fafine, i vaega tino valevale, i koga kesekese e nofo iei mo tino kola e isi ne olotou masaki fakaatea.

E mafai ne koe o maua vave a te suki puipui manafai koe ko 16 ou tausaga io me silia atu, kae e fetaui mo koe e tasi io me uke atu o fakanofonofoga konei mai lalo:

  • A koe e isi se tulaga o tou ola ‘lei tela ko tena uiga a koe e talia ki te suki puipui o te fuluu tela ko oti ne togi, kae e aofia iei a tino faitama.
  • A koe ne maua atu e masaki malosi ki te mafaufau (tela e aofia iei ko te schizophrenia, major depressive disorder, bipolar disorder io me ko te schizoaffective disorder, a ko tino matua e maua nei ne latou a vaega i te lua io me ko te tolu o fesoasoani tau te ola ‘lei o te mafaufau pena foki mo uiga se ‘lei ko se mafai o tiakina).
  • A koe e se lei tausiga io me ko faka‘lasi kii tou hypertension (hypertension ko te sua igoa o te toto maluga). I te tulaga tenei, te faka‘lasi e fakamatala me e manakogina e 2 io me silia atu a vailakau ke tataofi iei.
  • A koe e faka‘lasi tou ‘mafa (fakamatala me ko te BMI ≥40).

Ka manako koe ki fautuaga faopoopo e uiga mo te mauaga o suki puipui manafai koe e isi ne ou tulaga faka‘lasi o te ola ‘lei, koe e maua a talavaiga, fakaataaga, io me e isi ne ou fuaga e inu, fano ki te laupepa iti a te Minisituli o te Ola ‘Lei.

Fautuaga mo suki puipui ki potukau fakapitoa pena foki mo tulaga o ola ‘lei —Minisituli o te Ola ‘Lei (external link)

Last updated: