Tui puipuia o te COVID-19: fauhiaga, fakatagaga ma te haogalēmū | COVID-19 vaccines: development, approval and safety

Ko te tui puipuia ki te COVID-19 e hē totogia, e āvanoa foki ki tagata uma lele i luga o Niu Hila e taki 12 tauhaga te mātutua ma ova atu.

Ahiahi ki te Book My Vaccine, pe telefoni ki te COVID Vaccination Healthline ke fakatonu hō āvanoa.

Nā vēhea ona fau fakavave ma haogalēmū nā tui puipuia o te COVID-19

E heki i ei lele he taimi vēnei e gālulue fakatahi ai na haienitihi ma nā mālō a atunuku ke fau ni tui puipuia. Na vave ai lele te fauhiaga o te tui puipuia, te faiga o nā iloiloga faka te ola mālōlō (clinical trials), ma nā fakatagaga i te lalolagi kātoa.

Ko nā tui puipuia nā vave lele te fauga kae nae heki fakapukupukuagia na aua e tatau ke kuia pe ōno i ei ni tūlaga e fakafehiligia ai te haogalēmū.

Ko nā tino hukehuke na mafai ke fakaaogā ō lātou iloa ki nā hiama e mafua ai te fāmai, ma te fauga o nā tui puipuia, kae ke vave kamata ai nā gāluega.

Ko nā hukehukega faka te ola mālōlō na mafai ke fakamāopoopo vave ai ni tino e tokalahi lele na fakaāvanoa ō lātou taimi ke fai nā hukehukega, nailō na mea e mahani ai, ona ai ko te tūlaga initalehi ma popole ai te lalolagi kātoa ki te COVID-19. Ko iētahi hukehukega faka te ola mālōlō na mafai ke fakataunuku i te taimi e fokotahi nailō te fakatali ke uma te fai o he hukehukega fokotahi oi fakaholoholo ai. Ko tona uiga nā vave mafai ai e nā haienitihi ke iloa pe aogā te vaitui puipuia i loto o he taimi pukupuku - i luga o nā tūlaga mahani e mafai ke fakataunuku i ni mahina e lahi lele pe ko ni tauhaga foki.

E i ei nā fale mahini gāohi mea fuaēfa lele na fau, kae ke mafai ai nā tui puipuia ke fau fakavave ke lahi lele nailō nā taimi muamua nae hē mafai ai.

Iloiloga o nā tui puipuia ma te fakatagaga i Niu Hila

Ko te Medsafe ko te pulega e iloiloa te haogalēmū ma fakataga nā vai lākau ke fakaaogā i Niu Hila. E ki lātou iloiloa nā apalai mō nā vailākau fōu uma, e aofia ai nā vaitui puipuia, kae ke fakamautinoa e fakamaliegia nā tūlāfono a te lalolagi ma nā manakoga a nā atunuku tahitahi.

E talia oioti he fakatagaga e te Medsafe ke fakaaogā he vaitui puipuia i Aotearoa, kāfai e fakamaliegia ko te vaitui e auhia nā tūlāfono mākeke ki te haogalēmū, te aogā ma te lelei. Ko te faiga lave tenei e tutuha lava ma nā faiga e fai ki iētahi vailākau, vēia ko te vaitui puipuia o te fulū.

E heki fakapukupukua te auala ki te fakataunukuga o te fakatagaga.

Ko te tui puipuia Pfizer kua manuia te fakaaogāga e miliona o tagata i te lalolagi kātoa. E fakaauau te lātou kikilaga ma mātau mō te haogalēmū.

Nā vēhea ona fakatino nā hukehukega o te tui puipuia Pfizer

Ko nā hukehukega faka te ola mālōlō e lipotia mai ko te tui puipuia e aogā ki nā tino uma e tuha lava pe fia te matua, pe he tautiti pe ko he taumalo, pe ko fea te atunuku pe ko te lanu, venā foki nā tino e i ei ō lātou tauale e hē kitea.

E lipotia mai e ni iloiloga e tuha ko te 95% o tagata kua uma te fai o nā vaitui e lua o te tui puipuia, e puipuia mai i nā āuga o te COVID-19. Ko tona uiga, e uma loa te fai ō tui puipuia, e hē lahi lele te avanoa ke tauale lahi lele ai koe

I nā hukehukega uma faka te ola mālōlō, ko te tui puipuia Pfizer na iloilo ai ni tino e toka 44,000 te tokalahi. Ko te āfa o nā tino iēnei na fai nā tui puipuia kae ko te tahi āfa nā tui i ni vai fakapitoa (saline). Ko nā tino i loto o nā hukehukega nae kehekehe lele ō lātou atunuku, nā tauhaga te matutua, tautiti ma ni taumalo ma ni tauale e hē kita.

E 3 ia vāega na kuia e te tui puipuia Pfizer ki ana hukehukega:

  • Vāega 1 ma te 2 iloilo te haogalēmū ma the aogā ke teteke ai nā hiama (immunogenicity - kāfai e uma te fai o nā vaitui takitahi) i te kehekehega o te lahi o nā vaitui e tui, i loto o he kulupu taigole.
  • Vāega 2 ma te 3 iloilo te haogalēmū ma te aogā o te vaitui puipuia ke teteke nā āuga o te COVID-19 kāfai e uma te fai o nā tui e lua, fua ki te lahi o te vaitui kua filifilia, i te vā o nā aho e 21, i loto o he vāega e tokalahi atu nā tino ei loto o nā hukehuke.

Ke malamalama ki te aogā ma te haogalēmū mataloa o te tui puipuia, ko nā tino i loto o na hukehukega, e mātau mo ni tahi tauhaga e 2 ite uma ai o te vaitui tona lua o te tiu puipuia Pfizer.