E galue vēhea te tui puipuia o te COVID-19 | How the COVID-19 vaccine works

Ko te tui puipuia ki te COVID-19 e hē totogia, e āvanoa foki ki tagata uma lele i luga o Niu Hila e taki 12 tauhaga te mātutua ma ova atu.

Ahiahi ki te Book My Vaccine, pe telefoni ki te COVID Vaccination Healthline ke fakatonu hō āvanoa.

Ko te tui puipuia o te COVID-19 e hē totogia, e āvanoa foki ki tagata uma lele i luga o Niu Hila e taki 12 tauhaga te mātutua ma ova atu.

Kāfai e uma te fai ō tui puipuia, e puipuia ai koe e koe ma fakataigole ai te fakapokepokega ke pipihi atu te COVID-19 ki tō kāiga, au uō ma te kominiti.

E uma loa te fai ō tui puipuia, e hē lahi lele te avanoa ke tauale lahi ai koe.

Ko te gāluega a te tui puipuia e fakaako te mafai lava a tō tino ke ia matea ma teteke kehe te hiama.

Ko kinei e maua ai e koe ni fakamatalaga tāua āgai pe galue vēhea te tui puipuia o te COVID-19.

mRNA o nā tui puipuia

Ko te tui puipuia Pfizer ko he tui puipuia mRNA (e fakaaogā ai ni mea e mafai ke taku ni kavefekau). E i loto ai te fakamailoga tōtino (genetic code) mo he vāega tāua e o te hiama SARS-CoV-2 (COVID-19) e taku ko he 'spike protein' Ko nā Spike proteins ko nā mea e puipuia ai ei luga o te ufiufi o te hiama.

E uma loa te fai o tō tui puipuia, oi faitau ai e tōtino te fakamailoga tōtino oi fai ai la ni kopi o te spike protein.

Ko te mafai a tō tino ke teteke na hiama, e atafia e ia nā spike protein iēnei, oi fakaako ai ke ia matea ma teteke ai te COVID-19. E iloa e ia ke ohofaia te hiama ke puipuia ai ke nahe pipihi i loto o tō tino.

Ko te fakamailoga tōtino mai te tui puipuia e fakamomo ma kavekehe vave ma faigōfie mai i tō tino. 

Ni mea tāua ke iloa āgai ki nā tui puipuia mRNA

E hē mafai e te tui puipuia oi fakapipihi atu te COVID-19.

Ko te tui puipuia mRNA e hē i loto ai ni hiama e māfua ai te COVID-19, pe ko ni iētahi hiama e feola, mamate pe kua hē fakaaogā.

E he afaina tō DNA i te tui puipuia

E he afaina ai pe i ei he hokotaga ki tō DNA pe ko nā genes, ko nā tui puipuia mRNA e hē ulu ki lototonu o te hela (nucleas of the cell), ko kinei e teu ai ō tātou DNA.

ko nā tui puipuia mRNA kua faitauhaga to na fauhiaga

ko nā tui puipuia mRNA na fau kui ite gālulue kaufakatahi o nā atunuku o te lalolagi

Ku leva lele te akoako ma gālulue na tino hukehuke ki nā tui puipuia mRNA E aofia ai nā hukehukega āgai ki nā tui puipuia ki te fulū, Zika, rabies and cytomegalovirus (CMV).

Ko nā haienitihi nae hukehuke nā hiama i te kāiga o te coronavirus vēia ko te SARS and MERS. Na matau loa e nā haienitihi te hiama e mafua ai te COVID-19, oi hui vave lele ai ā lātou gāluega mo te COVID-19.

E ui lava ko ni faiga fakatekinoloti fōu, ko te vaitui puipuia tēnei na kuia na hiaki e mahani ai āgai ki te haogalēmū ma nā tulāfono.

E aofia ai foki i loto nā hukehukega a iētahi atunuku ke fehoahoani ke iloa ai te lelei ma te haogalēmū o te vaitui puipuiia. Ko te tui puipuia Pfizer, e fakaaogā i te lalolagi kātoa ma fakaauau ma mātau fakapitoa ki te aogā ma te haogalēmū.

Last updated: