Raksa‘ ne kop ma la pō ‘e ‘ou la teak ne vḁi ne COVID-19 | Side effects of COVID-19 vaccines

Sḁkior la ‘inean tē raksa‘ ne kop ma la pōam ‘e ‘ou la teak ne vḁi ta ma tes ta ‘äe la rē nōnō ka ‘äe agtḁu ma tē‘i.

Vḁi ne COVID-19 kat a‘noa tӧg ‘e ra, ma säe ofrḁu se le‘et ma ‘e Niu Sirḁgi ne fḁu 12 se rere ka pā teak ‘e vḁi ta.

Sḁkior se Book My Vaccine, ne heʻ se COVID Vaccination Healthline la fḁi ʻou av het se teak ne vḁi ta.

Tē ne a‘mou soksok ‘e vḁhiḁg ne teak ne vḁi ta

Fakma ne sok se vḁi ‘atakoa, ‘äe kop ma la agtḁu ma ta tē he his, ka ne kat raksa‘ ti‘ ra, ‘e laloag ne terån 1- 2 ‘e vḁhiḁg ne ‘ou la teak ne vḁi ta. Tē‘i sok a‘fuḁmamḁu, ka ne iḁ kel‘ḁkim ne ‘ou foro kamat rak la pelua ‘af‘af ta.

Ma‘oit ‘e tē ‘i soksok ka kat mah ra ma kat noh roa ra ma kal fu‘åk ra ‘äe ‘e teak ne kōa‘at tē ‘on rue ne a‘sokoa te‘ ne tē ne ‘äe rērē ‘e te‘ ne terḁni.Raksa‘ ‘e ‘on rereg ne pō se‘ ma la no‘om ‘e vḁi täla a‘ӧkӧk ‘ou ruerue ma ‘ou la hoa‘ motaka ne a‘es‘ao‘åk misin ne garue - ka ne tē‘i kal roa ra ka ofien.

Tē ne rak‘ḁkim ne a‘mou soksok:

  • tēkäet ne vḁi ta kō‘åk sin la rū ne huhuḁl
  • a‘fḁiḁg fḁiåk ne fḁiåk vavhiḁn
  • filo‘u rū
  • foro jav
  • tḁu matit
  • soko jav
  • tḁu sunu
  • miḁ‘ ‘e utu ne utut ne kō ta a‘soko
  • huga fakiḁn

Raksa‘ ne fa‘ soksoko no‘am ‘e kōa‘at te ‘on rue.

Tē ne kat soksok ra ma tē raksa‘ ne peak ‘e noa‘m — Ministerī ne Måür Fakforo (external link)

Nōnō ka ‘äe a‘fḁi se‘ ka ‘äe kat lelei ra, ‘äe la pō se‘ ma la:

  • a‘mat ta hḁ‘ het ‘e tḁn matit, ne a‘es‘ao‘åk ‘e ta tēhḁ‘uḁg häe ‘ais het, ma nā karḁu se tēkäet ne vḁi ta kō‘åk sin
  • a‘u‘uḁ ma ‘iom tḁn la ti‘
  • teak ‘e hue ‘i paracetamol ne ibuprofen.

Av hes ta la far hḁiasoag

Nōnō ka ma tēet la no‘ ‘e vḁhiag ne ‘ou pōne vḁi ta ne ‘äe a‘fḁi ka ‘äe kat ne‘ne‘ ra, hḁifäegag ma ‘ou tḁk ta ne he‘ se Healthline ‘e 0800 358 5453.

Nōnō ka ‘äe kokon‘åk ‘ou noh lelei ka ū, he‘ se 111. Rak‘åk se irisa ne ‘äe teak vahia ‘e vḁi ne COVID-19 la pō la sḁkior a‘lelei se ‘äea ne tes ta la rē.

Tēet ne ‘ou foro kat åf ra sin

‘E av ‘on rērege la pō se‘ ma la pō mah ‘e raksa‘ ne kō ta ka tē ‘i peak pḁu.

Nōnō ka ‘äe pō raksa‘ ne ‘inea mij ‘ou foro kat åf ra se ta vḁit ne ta kōat ‘e av ta, rak‘åk se le‘et ne la kō‘ia ‘äe ‘e avat ne ‘äe la hele‘ ‘e utut ne fḁi la kō ta la a‘soko.

Nōnō ka ‘ou foro no‘ ta tēet ‘e vḁhiḁg ne ‘ou teak ne vḁi ne COVID-19, ma ‘on le‘et ne garue se maj te‘is la matḁ‘ se ‘äea ma ‘io la ‘äe la lelei.

Rak‘åk ne tē raksa‘ ne la no‘am

Ut garueag te‘is Centre for Adverse Reactions Monitoring (CARM) tä utut ne fakput te‘ ne rogrog ne mou se raksa‘ ne n‘oam (side effects) hün se kō ne vḁi ta ‘e Niu Sirḁgi.

CARM matḁ‘ se te‘ ne rogrogo la ‘inea te‘ ne tē se lelei ne soko la hḁiasoag se a‘es‘ao‘åk lelei ne vḁi ma få‘ ne vḁi ne famori la a‘es‘ao‘åk. 

Nōnō ka ‘äe pā ‘es, ‘äe pō se‘ ma la rak‘åk te‘ ne tē kat lelei ra. ‘Ou la rak‘åk ne tē ne sok se ‘ou foro ne kat lelei ra la hḁiasoag se te‘ ne rogrog ne pōam ‘e te‘ ne ut ne rån te‘, ma la räe tē ne fa‘ soksok ‘e lalaog ne Niu Sirḁgi ma te‘ ne tē ne la ho‘im ta raksa‘at.

Rak‘åk te‘ ne tē ne no‘am ne kat lelei ra hün se ‘ou kō ta se CARM (external link)

Rak‘åk te‘ ne tē ne no‘am ne kat lelei ra hün se ‘ou kō ta ‘e Niu Sirḁgi (external link)