Hḁ' ut la fḁua 'ou isu ma nuju ma masks | Face coverings and masks

Kḁp'åk ta hḁ' ut la fḁua 'ou isu ma nuju la hḁiasoag la a'jeamjeman forås ne COVID-19. Iḁ hḁiasoag la fu'ḁkia fifif ne ḁfḁfut ne la leum 'e av ne ta le'et la fäeag, kaha, koh ne he'jiḁ. Hat tape' ma le'et ne pō vahia 'e COVID-19 ka 'inea iḁ ne'ne' ne kat 'es ra ta faki'ogat 'e 'af'af ta.

Kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e Tohige te 'on Tā

'E av ne 'äe la rou 'ou hanue ta

'Ḁmis pā a'ne'ne'åk la famori la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e av ne kat pō 'e ra la noh väevā 'e ta le' hoi'ḁkit, fak se ta laloag rīit ne noh sosoi.

A'mah fak foh vahia la 'äe kop la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e av ne:

  • hӧt 'e sal ne hoa' tӧg sal ofrḁu
  • hӧt 'e 'ahḁi fere.

'E av ne 'äe 'e ut garueaag ta

A'mah fak foh vahia ne 'äe kop la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju nōnō ka 'äe hoa' motoka ne:

  • hoa' tӧg sal ofrḁu se famori ne hoa' tӧg sal se famӧr se hӧt ag'esea la hḁiväeag tӧg ne motoka ta
  • sal ne hoa' tӧg sal ofrḁu

Kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e Tohige te 'on Rua

'E av ne 'äe la rou 'ou hanue ta

A'mah fak foh vahia la 'äe kop la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e av ne:

  • a'es'ao'åk sal ne hoa' tӧg sal ofrḁu, hӧt 'e 'ahḁifere (hat tape' ma ut ne la ho'im ma la rou fak se ut la tḁria 'ahḁi la' uḁf ta ma fuag pasa) ma 'e laloag ne motoka ne aier'åk fak foh la hoa' tӧg sal ofrḁu se famori ne hoa' tӧg sal se famӧr ne hӧt ag'esea la hḁiväeag tӧg ne motoka ta
  • av na la la' se ut garueag ne maj ne måür fakforo ne ut nohoag 'on famӧr mamfua
  • 'e laloag ne pesnes ne tӧg'åk tē, fak se koroa ne tӧg'åk tē se nohnoh 'on famori, koroa ne tӧg'åk vḁi se 'af'af fakforo, shopping malls, makete, rī 'āteag ne famori la pō la tӧg 'eris tēla‘ā fun a'våh la hӧ'åk se 'oris hanua, ma ut ne säe ofrḁu se famori, fak se museum ma rī hatag puk hathat.
  • la' ḁsit se ut ne säe ofrḁu 'e ut ne rī a'leleag ta ma ut ne mou se tḁunå' ne la a'fḁi se susu ne kop la a'hele' hḁia'leliga, ut garueag ne mou se te' ne maj ne Matanitū ta, ma ut garueag ne garue hanis la hḁiasoag se famori ne ma 'oris utut ne väe pḁu la tḁria famori.

'E av ne 'äe 'e ut garueaag ta

A'mah fak foh vahia la 'äe kop la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju nōnō ka 'äe:

  • garue 'e ut garueag ne kop la hḁikeleag ma famori mafat se maf 'e rī a'leleag ta, ut ne mou se tḁunå' ne la a'fḁi se susu ne kop la a'hele' hḁia'leliga, ut garueag ne mou se te' ne maj ne Matanitū ta, ne ut garueag ne garue hanis la hḁiasoag se famori
  • hoa' motoka la rou ta tēet se hanuḁ noh 'on ta le'et — famӧr ne hoa' motoka se ut garueag 'i la kḁp'åk ke ta hḁ' ut het 'e av ne iris hot 'e 'oris motoka
  • garue 'e rī 'ātēag ne famori pō la tӧg 'eris tēla‘ā fun a'våh la hӧ'åk se 'oris hanyua, rī 'ātēag, ut ne famori pō la la' la 'iom te'oan, rī makaga, ut ne fun tēla‘ā ma famori pō la la' la ‘ātē ka kat tӧg ra ne ta pesnes ne ut ne tēla‘ā ma tḁnu ne kop la hḁikeleag mafat se maf ma famori
  • garue se ut garueag ne kop la hḁi'eleag ma ta le' hoi'ḁkiy — fak se rī 'ofiḁg leva ne ut ne la ӧs famori
  • garue 'e ut garueag ne tӧg'åk tē se fmaori — hat tape' ma te' ne ut ne aier'åk la garue 'e Tohige te 'on Folu ma Häke
  • garue 'e ut garueag ne säe ofrḁu se famori — fak se, rī hatag puk hathata, ri ne matḁ' se rogrog ne av ta. fḁiḁv ne si'u ne 'e ut ne ӧs foro — famӧr ne garue 'e tḁn kakouga kat a'noa kḁp'åk ra ta hḁ' ut het.
  • hoa' motoka se motoka ne aier'åk la hoa' tӧg sal se famori, famӧr ne a'es'ao'åk motoka ne iris 'ese la hoa' tӧg sal se famori, 'hoa' 'ahḁi ne hoa' tӧg sala, ül pas ne hoa' 'ahḁi la' uḁf ta ne a'es'ao'åk la hoa' tӧg sal ofrḁu — te'i kat hat ra pas ne hoa' lä'riri' rako ma 'ahḁi ne hoa' tӧg sal 'e uḁn ne 'ḁtmot ruḁ 'i North Island ma South Island

Kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e Tohige te 'on Folu

'E av ne 'äe la rou 'ou hanue ta

'Ḁmis a'ne'ne'åk 'äe la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju ma noh väevā la hḁitḁuḁg ma mīta ruḁ 'e ta le' hoi'ḁkit 'e av ne la rou 'ou hanue ta. A'ti' se av ne noanoa la noh väevā ma famӧr ne tore. Fak se, av ne la' la hoa'kia 'eu tēla‘ā 'e rī ‘ātēaga ne fun a'våh tēla‘ā la famori la tӧg ma hӧ'åk se 'oris hanua.

A'mah fak foh vahia la 'äe kop la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e av ne:

  • 'e ut ne hoa' tӧg sal ofrḁu ma ut ne la ho'im ma rou ut ta'ag, fak se märå' ne 'ahḁifere, ut ne la tår se 'ahḁi la' uḁf ta ma ut la tår pasa
  • hӧt 'e 'ahḁi fere.
  • 'e motoka ne aier'åk fak foh la hoa' tӧg sala ne a'es'ao'åk ne 'oris motoka pḁut la hoa' tӧg sal se famori
  • av ne la la' se ut garueag ne maj ne måür fakforo
  • av ne la la' se ut garueag ne matḁ' se famӧr mamfua
  • 'äe le'et ne la tӧg tē 'e ut 'i ne 'äe le'et ne a'es'ao'åk 'e garue ne ut garueag ta ne ut garueag ne garue 'e te; ne tohiḁg 'i, fak se koroa ne tӧg'åk tē se nohnoh 'on famori. koroa ne tӧg'åk vḁi se 'af'af fakforo ma ut hahalag pensini
  • la' ḁsit se ut ne säe ofrḁu 'e ut ne rī a'leleag ta ma ut ne mou se tḁunå' ne la a'fḁi se susu ne kop la a'hele' hḁia'leliga, ut garueag ne mou se te' ne maj ne matanitū ta, ma ut garueag ne garue hanis la hḁiasoag se famori ne ma 'oris utut ne väe pḁu la tḁria famori.

'E av ne 'äe 'e ut garueaag ta

A'mah'åk fak foh våh la 'äe kop pḁu la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju nōnō ka 'äe garue se ut garueagat ne 'äe kop la hḁikeleag ma famori mafat se maf ne ut garueag ne säe 'e Tohige te 'on Folu. 'Äe kop pḁu la kḁp'åk ta hḁ' ut het nōnō ka la garue:

  • 'e koroa ne tӧg'åk tē se nohnoh 'on famori, koroa riri'i, rī hahalag pensini, licensing trust, koroa ne tӧg'åk vḁi se 'af'af fakforo, ut ne nā fakhanis tēla‘ā, ut ne la tӧg la sop hḁ' ma a'mamas hḁ'u, koroa ne tӧg'åk hardware, koroa ne tӧg'åk 'i'ini, koroa ne tӧg'åk i'a, koroa ne tӧg'åk huene'ḁi ma rḁu 'ḁi, ut ne koroa tit'u tӧg'åk tē 'e ut 'eseat, päge ne 'e ut la pos puku - New Zealand Post
  • garue 'e ut garueag ne kop la hḁikeleag ma famori mafat se maf 'e rī a'leleag ta, ut ne mou se tḁunå' ne la a'fḁi se susu ne kop la a'hele' hḁia'leliga, ne ut garueag ne garue hanis la hḁiasoag se famori
  • hoa' motoka la rou ta tēet se hanuḁ noh 'on ta le'et s — la kḁp'åk ke ta hḁ' ut het 'e av ne 'äe hot 'e 'ou motoka ta
  • hoa' motoka se motoka ne aier'åk la hoa' tӧg sal se famori, famӧr ne a'es'ao'åk motoka ne iris 'ese la hoa' tӧg sal se famori, 'hoa' 'ahḁi ne hoa' tӧg sala, ül pas ne hoa' 'ahḁi la' uḁf ta ne a'es'ao'åk la hoa' tӧg sal ofrḁu — 'äe kat a'noa kḁp'åk ra ta hḁ' ut het 'e pas ne hoa' lä'riri' rako ma 'ahḁi ne hoa' tӧg sal 'e uḁn ne 'ḁtmot ruḁ 'i North Island ma South Island

Kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e Tohige te 'on Häke

'E av ne 'äe la rou 'ou hanue ta

'Ḁmis a'ne'ne'åk 'äe la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju ma noh väevā la hḁitḁuḁg ma mīta ruḁ 'e ta le' hoi'ḁkit 'e av ne la rou 'ou hanue ta. A'ti' se av ne noanoa la noh väevā ma famӧr ne tore. Fak se, av ne la' la hoa'kia 'eu tēla‘ā 'e rī ‘ātēaga ne fun a'våh tēla‘ā la famori la tӧg ma hӧ'åk se 'oris hanua.

A'mah fak foh vahia la 'äe kop la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju 'e av ne:

  • 'e ut ne hoa' tӧg sal ofrḁu ma ut ne la ho'im ma rou ut ta'ag, fak se märå' ne 'ahḁifere, ut ne la tår se 'ahḁi la' uḁf ta ma ut la tår pasa
  • hӧt 'e 'ahḁi fere.
  • 'e motoka ne aier'åk fak foh la hoa' tӧg sala ne a'es'ao'åk ne 'oris motoka pḁut la hoa' tӧg sal se famori
  • av na la la' se ut garueag ne maj ne måür fakforo
  • av ne la la' se ut garueag ne matḁ' se famӧr mamfua
  • 'äe le'et ne la tӧg tē 'e ut 'i ne 'äe le'et ne a'es'ao'åk 'e garue ne ut garueag ta ne ut garueag ne garue 'e te; ne tohiḁg 'i, fak se koroa ne tӧg'åk tē se nohnoh 'on famori. koroa ne tӧg'åk vḁi se 'af'af fakforo ma ut hahalag pensini
  • la' ḁsit se ut ne säe ofrḁu 'e ut ne rī a'leleag ta ma ut ne mou se tḁunå' ne la a'fḁi se susu ne kop la a'hele' hḁia'leliga, ut garueag ne mou se te' ne maj ne matanitū ta, ma ut garueag ne garue hanis la hḁiasoag se famori ne ma 'oris utut ne väe pḁu la tḁria famori.

'E av ne 'äe 'e ut garueaag ta

A'mah'åk fak foh våh la 'äe kop pḁu la kḁp'åk ta hḁ' ut het la fḁua 'ou isu ma nuju nōnō ka 'äe garue se ut garueagat ne 'äe kop la hḁikeleag ma famori mafat se maf ne ut garueag ne säe 'e Tohige te 'on Häke. 'Äe kop pḁu la kḁp'åk ta hḁ' ut het nōnō ka la garue:

  • 'e koroa ne tӧg'åk tē se nohnoh 'on famori, koroa riri'i, rī hahalag pensini, licensing trust, koroa ne tӧg'åk vḁi se 'af'af fakforo, ut ne nā fakhanis tēla‘ā, ut ne la tӧg la sop hḁ' ma a'mamas hḁ'u, ne koroa ne tӧg'åk hardware
  • garue 'e ut garueag ne kop la hḁikeleag ma famori mafat se maf 'e rī a'leleag ta, ut ne mou se tḁunå' ne la a'fḁi se susu ne kop la a'hele' hḁia'leliga, ne ut garueag ne garue hanis la hḁiasoag se famori
  • hoa' motoka se motoka ne aier'åk la hoa' tӧg sal se famori, famӧr ne a'es'ao'åk motoka ne iris 'ese la hoa' tӧg sal se famori, 'hoa' 'ahḁi ne hoa' tӧg sala, ül pas ne hoa' 'ahḁi la' uḁf ta ne a'es'ao'åk la hoa' tӧg sal ofrḁu — 'äe kat a'noa kḁp'åk ra ta hḁ' ut het 'e pas ne hoa' lä'riri' rako ma 'ahḁi ne hoa' tӧg sal 'e uḁn ne 'ḁtmot ruḁ 'i North Island ma South Island

Ka sei ta kat a'noa kḁp'åk ra ta hḁ' ut het la fḁua 'oris isu ma nuju?

'Ḁmis 'inea ne ma 'on famӧr ne fup 'af'af ne pipik ne ma 'oris 'af'af fakfor kop ma kal pō 'e ra la kḁp'åk ra ta hḁ' ut het ne la a'sok a'lelei ne la hӧ' fürmaria se irisa. Fiaglelei ma se mao'åk tē 'i. Iris aier'åk la pō la hot la tӧg 'eris tēla‘ā 'e koroa, tӧg 'oris vḁi 'e koroa ne tӧg'åk vḁi se 'af'af fakforo ma te' ne ut ne pā 'es hḁiasoaga.

'E av ne la vavhina, 'äe la hahan'åk la kḁp'åk ta hḁ' ut het.

Kḁp'åk ne ta hḁ' ut het kat a'noa kḁp'åk ra: 

  • 'e lelea' ne kat seminte fḁu 12
  • 'e lä'riri' rak ne hӧt 'e pas hoa' lä'riri' rako
  • 'e 'ahḁi ne hoa' tӧg sal 'e uḁn ne 'ḁtmot ruḁ 'i North Island ma South Island
  • 'e rere ne ta 'ahḁit ne kat 'es utut ne kat 'es låg la huḁg a'leleit surum ne ut ta'ag pā 'üf'üf, fakse la' 'e jet boat tours
  • 'e charter ne kḁula'ogat la la'oag 'esea la a'sok ta tēet
  • 'e hӧt 'e 'ahḁiferet ne tӧg pḁu ma kat 'es famӧr hoi'åk la hӧt
  • 'e famӧr hoa' motoka, pilete, famӧr garue ne famӧr ne garue se ut garueag 'i nōnō ka utut ne iris täe 'e 'on rerege la noh väe pḁu 'e famӧr ne la hoti, fak se pilete 'e muḁ ne 'ahḁifere ne le'et ne hoa'kia 'ahḁi la' uḁf ta 'e utut ne iris päe 'e train cab.

'Äe kat a'noa kḁp'åk ra ta hḁ' ut het nōnō ka:

  • la ma 'on mamḁr het, fak se nōnō ka ta le'et ne hoa' motoka kat pō 'e ra a'sok a'lelei hoa' ne motoka ta
  • ma 'on tēet sok a'ferehit
  • 'äe ma 'ou 'af'af fakforot ne 'af'af ne filo'u ne ta 'af'afat ne fup 'af'af ne pipik ma la rē la kḁp'åk ne ta hḁ' ut het la kal åf ra
  • 'äe kop la a'fumou'åk ne sei ta 'äea
  • 'äe kop la hḁifäegag ma ta le'et ne faliga fül ne noanoa la a'fḁi tē
  • 'äe kop la teak vḁi ne 'af'af fakforo
  • 'äe kop la ''ātē ne 'iom, nōnō ka ''ātē ne 'iom av ma'oi la pō la a'sok.
  • ne kat fakne'ne' ra 'e foh ne matanitū ta. 

Ma 'ou card het ne aier'åk la kal kḁp‘åk ra ta hḁ' ut het 

'Ḁmis 'inea ne ma 'on famӧr ne fup 'af'af ne pipik ne ma 'oris 'af'af fakfor kop ma kal pō 'e ra la kḁp'åk ra ta hḁ' ut het ne la a'sok a'lelei ne la hӧ' fürmaria se irisa. Nōnō ka kat pō 'e ra la kḁp'åk ta hḁ' ut het, 'äe la pō se' ma la far'åk la pō ta 'ou card het la 'ou aier'ḁkiget. 'Äe la pō se' ma la ke'åk 'ou card heta nōnō ka kop la kel'åk ta aier'ḁkiget.

'Äe la pō se' ma la far'åk ta 'ou card het se maj te'is Disabled Persons Assembly NZ 'e he' ne irsa se nampā te'is 04 801 9100 ne nā ta pukut se info@dpa.org.nz.

Ka la kḁpʻåk tapen ʻou hḁʻ heta ne mask heta

  1. ʻIo aʻtiot se mask heta ne hḁʻ ut heta. Ma sḁkior la:
    • maʻmaʻ
    • mamas
    • kat uf ra ne raksaʻ ra.
  2. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei ʻou siʻu. ʻÄe kat seminte kḁpʻåk ra ʻou hḁʻ ut heta ne mask heta, sor aʻlelei ʻou siʻu ma aʻmamas aʻlelei. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
    • sopo ma tḁnu
    • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).
  3. Kḁpʻåkʻou mask heta ne hḁʻ ut heta. Nā hḁʻ ut heteʻis la fḁu ʻou isu ma nuju, ma kotӓ ʻӓe aʻmou se fḁʻ ne ʻou faliga. Hḁʻ ut heta ne mask heta kop:
    • la fḁu ʻatakoa ʻou isu, nuju ma ʻou kumkumu
    • ma iḁ tḁu aʻlelei, ka mou, se ʻou fḁu hap rua
    • ma kat mou sir ra.
  4. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei hoiʻåk ʻou siʻu. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
    • sopo ma tḁnu
    • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).

ʻE av ne ʻӓe kḁpʻåk ʻou hḁʻ ut heteʻis

ʻE av ne ʻӓe kḁpʻåkʻou hḁʻ ut heteʻis ʻӓe kop la:

  • matḁʻ la se ʻatḁk se ʻou hḁʻ heta ʻe utut ʻe ʻou isu ma nuju
  • matḁʻ la se ʻatḁk se ʻou mafa
  • matḁʻ la se ʻutʻḁkia mask heta ne hḁʻ heta, ma se futia hḁʻ heta se fån ne ʻou kumkumu
  • ʻutʻåk ma jen se ta hḁʻ het ne mask foʻou het nōnō ka iḁ mat, raksaʻ ne pearpear.

La teak tapen hḁʻ ut heta ne mask heta

  1. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei ʻou siʻu. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei ʻou siʻu ma aʻmamas aʻlelei tapeʻ ma. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
    • sopo ma tḁnu
    • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatḁuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).
  2. ʻUtʻåk ne ʻou hḁʻ ut heta. Teak ʻou hḁʻ ut heta la kamat teak ʻe fḁʻ heta la sousou ʻe ou mafḁ. Aʻesʻaoʻåk ʻoʻor pofo la suia. Se ʻatḁkua ʻe utut ne ag se taf ta ʻe ou hḁʻ ut heta, ma matḁʻ la se ʻatḁkua ʻou mafḁ, ʻou isu ne ʻou nuju.
  3. Aʻmaʻmaʻ ne kirʻåk ʻou hḁʻ ut heta.
    • Hӓe se misin sopoag hḁʻ ta ma na sop la sop hḁʻu la aʻmaʻmaʻ hḁʻ ut heteʻ ma tamulʻåk misin ta la sun ne tḁn ta la heleʻ ʻe 60 degrees Celsius. Aʻmamas aʻlelei pḁu ma kotӓ ʻӓe aʻesʻaoʻåk hoiʻåk. Se aʻesʻaoʻåk ʻou hḁʻ ut heteʻ ka mat.
    • Kirʻåk teʻ ne mask ne pō seʻ ke la aʻesʻaoʻåk aʻsea ma. Hӓe se rapis tin ta ma popou, ne se ta tag het ne pō la ʻoʻor ma kirʻåk. Se aʻesʻaoʻåk hoiʻåk ne åsʻåk la aʻmaʻmaʻ hoiʻåk mask heta.
  4. Aʻmaʻmaʻ aʻlelei hoiʻåk ʻou siʻu. Aʻesʻaoʻåk tēet ʻe tē ruḁ ʻi:
    • sopo ma tḁnu
    • sop ne aʻmaʻmaʻ siʻu (la hḁiatuag ma pasån he onaghul (60%) ʻe teʻoan ta).

Last updated: