Hḁiasoaga se famori ma kḁunohoga | Support for individuals and families

'Ou la pō ne rogrog ne mou se hḁiasoag fak monē ma hḁiasoag fak måür fakforo 'e laloag ne av noanoa te'is hün se se COVID-19.

Nōnō ka 'ӓe kat 'inea fӓeag fakfifis 'e ra, ma 'ӓe la pō la faksor'åk la iris la nā ta famorit ne la pō la hӧl'ḁkia 'ou fӓeag ta 'e av ne 'ӓe he' se maj tūtū ne matanitū ta.

Hḁiasoag fak monē

Salat ne mou se hḁiasoag fak monē ne ös ma iof'åk se COVID-19

'Äe la pō la a'es'ao'åk 'e sal te'is COVID-19 financial support tool la 'inean kḁinag hḁiasoag tūtū ne 'äe kop ma la pō. Sal te'is ös ma pån ke 'e fäeag fifis ta.

Sḁio' ma'oi la nā se 'äe la 'inea toton la'la' ne 'ou mḁuri:

  • 'ou måür fak garue, fak se 'ou toak 'e garue hün se COVID-19
  • tes ta sok se 'äe, fak se 'ou pesnes ta kat pō 'e ra la sok'åk se muḁ
  • tei ka 'ou ut garueag ta 'oris garue la rē tuk se lopo ma tape' ma se 'oris pōpō fak monē.

'Amnåk fak garue te'is täla rak'åk se 'äe ne hḁiasoag fak monē tes täe la pō, ma ut tes täe 'äe pō la far'åk se hḁiasoag te'is ne la räe rogrog hoi'åk.

A'es'ao'åk 'e 'Amnåk ne la hḁiasoag se hanhap fak monē se COVID-19

Te' ne tē ne kop la tӧg

Nōnō ka 'äe a'u'uḁ 'e garue ne 'ou ao'a ne garue tuk se lopo 'äe kop ma la pō ta benefit ne ta kḁinag hḁiasoag fak monēt 'e Work and Income.

Work and Income la pō la hḁiasoag se te' ne tē pӧpӧr ne kop la tӧg fak se:

  • tēla'ā
  • tӧg se ut la noho, fak se lisi (rent), noh tӧg se iris ne 'ӓe noh ag'esea ma (board), pā 'es rī ne ta utut la noh karḁu, ne 'ӓe hot se ta rī fo'ou hoi'ḁkit
  • a'leleia ta tēet ne raksa'a ne kop la tӧg ta tē fo'out
  • tēet ne sok a'ferehit ma kop la garue se 'ou 'ala
  • tēet ne sok a'ferehit ma kop la sur'åk se hḁspet ta
  • hahal ne tåg häeag tḁnu.

Hḁiasoag fak monē, iris ne pō la far hḁiasoaga ma la rē tapen faksor'åk ne hḁiasoag te'is tӓe 'e Work and Income website (external link)

'Äe la pō la he' se Work and Income 'e 0800 559 009.

'Amnåk ma sal lelei ne la hḁiasoag se te' ne iris ne hḁipōag ma noanoa fak monē

Nōnō ka 'äe kokon 'e rēko la ӧkӧk se 'äe la hӧ'ḁkia 'ou tinḁu fak monē (loans) 'e hün se noanoa ne sokom 'e COVID-19 'äe kop la hḁifäegag mij pḁu ma 'ou päg ta ne utut ne 'äe far monē (finance company) sin.

Päge ma te' ne te' ne kampanē ne nā tinḁu fak monē la garue ag'esea ma te' ne famӧr ne teak monē ne hḁipōag ma noanoa fak monē. Famӧr ne tinḁu monē 'es ne'ne' fak foh la far'åk la jen la a'vavhiḁn 'oris la pō la hӧ'åk ne 'rois tinḁu. Ma 'on kḁinag sal ma'oi la pō la nā se 'äea la hḁiasoag se 'äe 'e laloag ne av hete'is. 

'Amnåk ma muḁ'åk tē ne mou se väeväe ma a'es'ao'åk a'lelei ne 'ou monē

Ut garueag 'i Sorted and MoneyTalks ne matanitū ta hḁiasoag fak monē la pō la nā 'amnåk ma sal lelei se budgeting ma a'es'ao'åk ne monē.

Sorted la pō la nā ta 'amnåk lelei, sal lelei ma hḁiasoag 'e online ne 'äe la pō la email se office@sorted.org.nz

Hat se te‘ ne rogrogo ‘e Sorted website (external link)

'Äe la pō la hḁifäegag ma 'ou famorit ne nā a'häe lelei (financial mentors) 'e MoneyTalks.

Hat se rogrog hoi'åk 'e wesbite ne MoneyTalks (external link)

Väeag monēt te'is Emergency benefit la pō nōnō ka 'äe 'es 'e puk aier'ḁkiḁg karḁut la noh 'e Niu Sirḁgi (temporary visa)

Nōnō ka 'äe 'es 'e puk aier'ḁkiḁg te'is temporary visa ma kat pō 'e ra la matḁ'ua 'äe ne hӧ' se 'ou hanue ta hün se COVID-19, 'äe kop ma la pō 'e väeag monē te'is Emergency Benefit.

Väeag monē te'is Emergency Benefit iḁ togit la nā 'e te' ne gasav 'i la hḁiasoag se tӧg ne tē se nohnoho ka 'äe ao potoa hḁifäegagat la a'sok mijia se 'ou la ho'it se utut ne 'äe noho e.

Ka sei ta la pō?

'Äe kop ma la pō 'e väeag monē te'is Emergency Benefit nōnō ka 'äe:

  • ma 'ou puk aier'ḁkiget 'e 'on 'ihete' se Niu Sirḁgi (current temporary New Zealand visa) ne kat 'es le'et kop la nā aier'ḁkiget la hḁiasoag (sponsored), fak se puk aier'ḁkiget ne la leu mane'am (visitor visa), puk aier'ḁkiget la rak (student visa) ne puk aier'ḁkiget la garue (work visa)
  • ӧkӧk fak monē ma noanoa agtḁu ma ka kat 'es ra ta sal hoi'ḁkit la hḁiasoag — monē ne la togia ta 'ou tiketit la fer 'e 'ahḁifer ta kat hat ra se hḁiasoag ta
  • ne:
    • a'sokoa hḁifäegag la hӧ' mij pḁu se utut ne 'äe leum, ne
    • kat pō 'e ra la hӧ' se utut ne 'äe noho e 'e rēko a'noanoa fak foh ne nā sin hün se la'la' 'on famori hün se COVID-19 ka la hӧ' pḁu 'e avat ne 'ahḁifere sḁi'åk la fer
  • a'sok sin te' ne sal 'atakoa hoi'åk ne la ao pot la pō ta hḁiasoag, hat tape' ma ao garue; hḁiasoag fak matanitū (consular assistance); ne hḁiasoag ne leum 'e kḁunohoga, kḁumane'aga ma ut garueag 'e Niu Sirḁgi ne ut tūtū ne rån te'
  • ma 'ou passport ne kat våh ao ra
  • ma 'ou päg puk het 'e ta päg het 'e Niu Siråg 'i
  • ma nampāt se ut garueag te'is Inland Revenue (IRD Number).

'Äe la pō la far'åk se väeag monē te'is Emergency Benefit la hele' 'es rån 31 ne 'Okosita 2021.

Pā 'inea rogrog hoi'åk nōnō ka 'äe la pō 'e väeag monē te'is Emergency Benefit, ma la far'åk tapen (external link)

'Os måür fak A'häe (Mental wellbeing)

Nōnō ka 'äe 'inea ne 'äe noh raksa' ka agtḁu ma noanoa 'e 'ou mḁuri, iḁ tē pumuet la hḁifäegag ma le'et 'e maj ne måür fakforo

La matḁ' tapen se 'ou måür fak a'häe

Ma 'on tē he his 'is 'atakoa la pō la a'sok la 'ut'ḁkia se rere 'os måür lelei hün se 'ou a'häe ma tape' ma se 'os kḁinag 'ele:

  • Noh hḁisok'ḁkiḁg ma kḁumane'aga ma kḁunohoga — iḁ tē pumuet ka 'es'ao se 'os måür lelei hün se 'os a'häe ma hḁiasoag la 'is la 'inea 'is noh pär ka ū, kat noh kokon ra ma mea'mea' 'os huḁg ararua ma fea.
  • 'Inea ne tes ta 'äe a'häe'ḁkia — iḁ tēet ne a'mou soksok se 'os mḁuri ma kat 'es tēet ra nōnō ka 'äe a'mah'åk ta tēet se 'ou huga, a'häe'åk a'mah tē se filo'u, kamat la noh raksa', noh kokon ne fea. Nā ta 'ou av het la 'äe la 'inea ma rak'åk ne tes ta 'äe a'häe'ḁkia 'e 'ou huga ma 'ou a'häe.
  • Noh sok'åk tē ne a'mou soksoko — ås'åk la fup'åk ta sal ne la 'es'ao se 'ou mḁuriås'åk la se 'ut'ḁkia te' ne kḁinag ag se lelei ne kat 'es'ao ra se 'ou måür fakforo fak se 'ā tēla'ā se lelei, 'iom tē'ona, hå' sikā ne vaping.
  • He' se te' ne lelea' ne 'äe 'inea ne kop ma pā 'es hḁiasoag — hḁisok'ḁkiḁg ma iris ne kop ma la a'häe'åk a'mah tēet se 'oris filo'u ne noh kokon la pō la 'es'ao se 'äe ma famorit ne la tḁria hḁiasoag ta.
  • Foh'åk ta 'ou av het ne la nā se online — sḁkior setē ne soksoko 'e media ma social media 'e ta av het ne fḁi a'sea ne a'ruḁ 'e ta terḁnit.

Ka sei ta 'äe pō la hḁifäegag ma

Ma 'on sal ma'oit (helplines) la pō la nā hḁiasoaga, rogrogo ma hḁiasoaga se le'et ma ne agtḁu ma noanoa se 'oris måür fakforo hün se 'oris a'häe. Te' ne hḁiasoag 'i säe ofrḁu 'e laloag ne aoa' 24 terḁnit, terån 7 'e laloag ne gasav ta.

Ao la pō ta ut garueagat ne la pō la hḁifäegag se måür fakforo hün se 'oris a'häe

Majat ne garue la hḁiasoag hün se Family and sexual violence

Kat 'es tēet ra la far hḁiasoag nōnō ka 'äe ne ta le'et agtḁu ma tē mamḁru. Nōnō ka 'äe a'häe ne ta le'et kop ma la agtḁu ma tē raksa'at ne iris la rēmane'ḁkia 'oris mḁuri, he' se pirismäne, 'inea ne tes täe 'äe kat 'inea toton ra.

Noh matḁ' se måür lelei ma noh lelei ne lele'a ma famӧr mamfua. Fäeag se kḁumane'aga, kḁunohoga ma famӧr ne noh hḁi'eleag ma 'äe nōnō ka pā 'es hḁiasoag, ne 'io ne iris pā 'es hḁiasoag. A'es'ao'åk social media la noh hḁisok'ḁkiḁg hḁifäegaga ma matḁ' a'lelei le'et se le'et.

 
Nōnō ka 'äe famorit ne agtḁu ma fmaily violence, sexual violence, ne nōnō ka ma 'on le'et ne rē ma 'ou huga noh fea, a'häe la a'sok ta tē se leleit se ta le'et ne rara 'äea, far ta hḁiasoag mijit. 'Äe 'es puer ma ne'ne' la noh pär ka ū 'e ta tē raksa'at.

Ao ta ut garuet ne 'äe pō la he' hün se family and sexual violence

Hḁiasoag 'es'ao hoi'åk

Ma 'on hḁiasoag ma'oi ma ut garueag ne garue la pel'ḁkia ta tēet (advocacy services) ne la pō la hḁiasoag se 'äea.

Work and Income la pō la nā hḁiasoag fak monē nōnō ka 'ou garue ta kat tӧg ti' ra ne kat garue pḁu, ma la hḁiasoag se 'äe 'e ut ne 'äe la noho

Sḁkior se website ne Work and Income (external link)

'Äe la pō tapen la hḁifäegag ma ta le'et ne garue 'e Work and Income (external link)

He' se: 0800 559 009

Maj te'is Immigration New Zealand matḁ' se foh fak matanitū ne mou se sur ma hot 'on famori 'e laloag ne Niu Sirḁgi, ma 'e rēko tē te'is iḁ hḁisoag se fup ne lelei ne matanitū 'e hanhap fak garue ma monē (economic growth) ma a'ne'ne'ḁkia hḁikḁinagag ma matanitū ne tore 'e ut tūtū ne rån te'. Iris la pō la togia te' ne sḁio' 'atakoa ne mou se puk aier'ḁkiga nela sur ma hot 'e ta hanuet (visas).

Sḁkior se website ne Immigration NZ (external link)

'Äe la pō tapen la hḁifäegag ma ta le'et ne garue 'e Immigration NZ (external link)

He' se: 0508 558 855

Maj te'is Citizens Advice Bureau la pō se' ma la hḁiasoag la a'tafa tē ne 'äe 'es puer sin (rights) ma te' ne tē 'äe kop la a'sok ma tḁupir sin (obligations), ma nā ta hḁiasoag ne 'äe kop la a'sok sin.

Sḁkior se website ne Citizens Advice Bureau (external link)

'Äe la pō tapen la hḁifäegag ma ta le'et ne garue 'e Citizens Advice Bureau (external link)

He' se: 0800 367 222

Maj te'is Employment NZ la pō se' ma la hḁiasoag nōnō ka 'äe ma 'ou sḁio' 'e 'ou garue ta.

Sḁkior se website ne Employment NZ (external link)

'Äe la pō tapen la hḁifäegag ma ta le'et ne garue 'e Employment NZ (external link)

He' se: 0800 20 90 20

Family services directory ma 'oris rogrog ne mou se ut garueag ne hḁiasoag se kḁunohoga ma tes täe iris rē ma 'amnåk fak garue ne iris nā la hḁiasoag se kḁunohoga 'e Niu Sirḁgi.

Sḁkior se website ne Family services directory (external link)

Email se: updates@familyservices.govt.nz

Last updated: