Na veika me baleta na i cula | How the COVID-19 vaccine works

E sega ni saumi na cula. E dui vakatau sara ga vei keda yadua na noda cula, ia e vakarautaki me baleti keda taucoko na tiko e Niu Siladi, yabaki 12 ka lako cake.

Raica e na komipiuta e na Book My Vaccine, se qiria na tabana e qarava — na COVID Vaccination Healthline, ka veivosakitaka na gauna mo cula kina.

E sega ni saumi na cula, ka vakatau ki na lewe ni vanua yadua e Niu Siladi, yabaki 12 ka lako cake, na nodra cula se sega.

Ko na sega ni tauvimate bibi sara e na COVID-19, kevaka ko cula e na rua na i cula ni kena tarovi.

E na tarova na nomu tauvimate bibi kevaka ko cula e na i cula ruarua e vinakati.

Na i cula e vakarautaki, e na vukea na nodra vakarautaki ira na sotia ni yagomu, me ra valuta na mate.

Ko na raica e ke e so na i vakamacala me baleta na sala ni kena yaga na wainimate.

Na i cula na mRNA

Na i cula na Pfizer e dua na i cula ni mRNA. E tiko kina na genetic code (tiki ni yago) ka tiki bibi ni manumanu ni mate ni SARS-CoV-2 (COVID-19), ka yacana na 'spike protein'. Na 'spike protein' e vaka na moto lalai e na yago ni manumanu ni mate.

Na gauna ko sa cula kina, e na wilika na yagomu na genetic code, ka vakatotomuria na kena i bulibuli e na manumanu ni mate, ka rawa ni bulia e levu tale.

E na dikeva na i tataqomaki ni yagoda na moto lalai (spike protein) e na yago ni manumanu ni mate, ka vulica mai kina na sala me rawa ni valuta kina na mate na COVID-19. E kila ni dodonu me valuta na manumanu ni mate, me tarova na kedra dewa ki na so tale na tiki ni yagomu.

Na genetic code mai na i cula, e qai vidavidai vakamatailalai; e rawarawa ka totolo na kena kau tani mai yagomu.

Veika bibi me kilai me baleta na i cula nna mRNA

E na sega ni solia vei iko na mate na COVID-19 na wainimate ni cula

E sega ni tiko e na i cula ni mRNA na manumanu ni mate e vakavuna na COVID-19; ka sega ni dua na manumanu ni mate e bula, se vakamalumalumutaki, se sa mate tu.

E na sega ni vakaleqa na nomu DNA na i cula

E na sega ni vakaleqa se tara na nomu DNA se genes na i cula ni mRNA. E na sega tale ga ni curuma na vanua e maroroi kina na nomu DNA (nucleus) ni veika ko buli cake mai kina (cell).

Sa vicasagavulu mai na yabaki na kena buli tiko na i cula ni mRNA

Era veivuketaka vata na veiivanua e vuravura na kena vakarautaki na i cula ni mRNA.

Sa vicasagavulu vata na yabaki na nodra vulica kei na nodra vakarautaka tiko na dau ni vakadidike na i cula ni mRNA. Oqo e okati tale ga kina na vakadidike me baleta na matetaka, Zika, rabies (mate e dewa mai na weli ni manumanu) kei na cytomegalovirus (CMV).

Era sa dikeva oti tale ga na dau vakadidike, na veidewavi ni mate na SARS kei na MERS. Na gauna ga era kunea kina na mataqali manumanu ni mate e vakavuna na COVID-19, era sa veisautaka sara na veika era cakava me veiraurau kei na kena valuti na COVID-19.

E dina ni vou toka na i vakarau e taurivaki, sa qaravi oti taucoko vakavinaka na i tuvatuva matailalai e dodonu me vakamuri.

E okati kina na kena vakatovolei na i cula e veiyasai vuravura, me laurai kina na kena yaga kei na kena sega ni vakavu leqa. Sa vakayagataki tiko e vuravura raraba na i cula na Pfizer, ka se caka tiko ga na kena dikevi me macala vinaka kina na kena yaga kei na kena veitaqomaki.

Last updated: