Te au vairākau-pāruru COVID-19: te ma‘ani‘ia‘anga, te ‘akatika‘ia‘anga e te pōnuiā‘au | COVID-19 vaccines: development, approval and safety

Kare e tutaki i te vairākau-pāruru COVID-19, e te vai nei no tetai ua atu, i roto i Aotearoa, e 12 mata‘iti, e runga atu.

‘Ākara‘ia Book My Vaccine, me kore ra, taniuniu‘ia te COVID Vaccination Healthline no te ‘akatinamou i tetai tuātau.

Te ma‘ani‘ia‘anga viviki, e kia pōnuiā‘au te vairākau-pāruru COVID-19

Ka tai nei ‘anga‘anga taokotai‘anga ki teia turanga, te au scientists, e te au kavamani i roto i teianei ao, i te ma‘ani‘anga i te vairākau-pāruru. Kua rauka i teia i te ‘akaviviki mai i te ma‘ani‘anga, te tāmatamata‘anga, e te au ‘akatikatika‘anga, na roto i teianei ao.

Kua rauka i te ma‘ani viviki i te au vairākau-pāruru, māri ra, kare e ‘akatīpoto‘anga i rave‘ia i roto i te ma‘ani‘ia‘anga, me kore ra, kua ‘akatanotano‘ia i roto i te turanga pōnuiā‘au.

Kua rauka i te aronga kimikimi kite, i te ta‘anga‘anga i to ratou kite, no runga i tetai atu manumanu-korona, e te ma‘ani‘anga vairākau-pāruru, i te ‘akamata viviki i ta ratou ‘anga‘anga.

Kua rauka katoa i te au tāmatamata‘anga, i te ‘u‘uti viviki mai kia ma‘ata te tangata no te tāmatamata‘anga, no te mea, tei roto te manatā maki COVID-19, i teianei ao katoatoa. Kua rave‘ia tetai au tāmatamata‘anga i te tuātau okotai, ma te kore i te tiaki atu kia oti tetai na mua. Ko te ‘aite‘anga i teia i reira, kua rauka i te au scientists i te ‘akatinamou viviki i roto i tetai tuātau poto, me te pu‘apinga ra te vairāku-pāruru – i raro ake i te turanga tei mātau‘ia, e ma‘ata te au marama ka pou, me kore ra, au mata‘iti.

Kua ‘akatū‘ia te au ngā‘i mama‘ata no te ma‘ani‘anga vairākau, kia ma‘ani viviki ia atu, kia ma‘ata rava atu te au vairākau-pāruru, ki tei mātau‘ia.

Te vāito‘anga e te ‘akatika‘anga, i te vairākau-pāruru i roto i Aotearoa

Ko te Medsafe te kaurunga pōnuiā‘au no te au vairākau i roto i Aotearoa. Ka paunu aia i te au pati‘anga no te au vairākau ‘ōu pouroa, pērā katoa te au vairākau-pāruru, i te ‘akapāpū kia tau ki te turanga o teianei ao, e ki to te basileia.

Ka ‘oronga ua rāi te Medsafe i te tika‘anga no tetai vairākau-pāruru, kia ta‘anga‘anga‘ia ki roto i Aotearoa, me pāpū ia ratou e, kua tau ki te au turanga pakari no te pōnuiā‘au, te mātūtū, e te pu‘apinga. ‘Āiteite rāi teia ki te rāvenga e rave‘ia ana, i te vāito i tetai atu au vairākau, mei te vairākau-pāruru flu.

Kare e ‘akatīpoto‘anga i rave‘ia, i te ‘ōronga‘ia‘anga te tika‘anga.

Kua ta‘anga‘anga pu‘apinga‘ia te vairākau-pāruru Pfizer, e te au mirioni ua atu tangata, na roto i teianei ao. Te ‘akavā ua ia nei rāi kia pōnuiā‘au.

Te tāmatamata‘anga i te vairākau-pāruru Pfizer

Te ‘akakite mai nei te au tāmatamata‘anga e, te pu‘apinga nei te vairākau-pāruru na roto i tetai ua atu mata‘iti o te tangata, te turanga tane/vaine, te turanga ‘iti tangata, e te aronga e maki takere to ratou.

Te ‘akakite mai nei te au kimikimi‘anga kite e, kua pāruru‘ia mei te 95% o te tangata tei pātia‘ia ki nga pātia‘anga e rua ki te vairākau-pāruru, mei te tū‘anga i te au ‘akairo-maki COVID-19. Ko te ‘aite‘anga i reira, me kua pātia‘ia koe ki nga pātia‘anga vairākau-pāruru e rua, kare pa‘a koe e tū‘ia e tetai maki kino.

I te tuātau tāmatamata‘anga, kua ‘ākara matatio ia te vairākau-pāruru Pfizer ki runga i tetai 44,000 tangata. Kua pātia‘ia e ‘āpa i teia aronga ki te vairākau-pāruru, e tetai atu ‘āpa ki te vai-tāmiti‘ia, kia manako‘ia e, e vairākau. Tei roto i teia aronga, te au ‘iti tangata tūkētūkē, te au mata‘iti tūkētūkē, te turanga tane/vaine, e te aronga e maki takere to ratou.

Kua vāito‘ia te vairākau-pāruru Pfizer, ki raro ake i tetai turanga e 3:

  • Kua vāito te turanga 1 e te 2 i te pōnuiā‘au, e te mātūtū i te pāruru‘anga(te pāruru‘anga i muri ake i te au pātia‘anga tātakitai) i te au turanga tūkētūkē o te vairākau-pāruru, ki roto i tetai mānga urupū tangata.
  • Kua vāito te turanga 2 e te 3 i te pōnuiā‘au, e te pu‘apinga o te vairākau-pāruru ki runga i te au ‘akairo-maki COVID-19, i muri ake i te pātia‘ia‘anga e rua taime, ki te turanga tei ‘iki‘ia, e 21 rā mei te pātia‘anga mua ki te rua, ki roto i tetai urupu tangata ma‘ata ake.

Kia mārama tatou i te pu‘apinga no tetai tuātau roa, e te pōnuiā‘au i te vairākau-pāruru, ka āru‘ia te aronga tei roto i te tāmatamata‘anga, no tetai rua mata‘iti atu, i muri ake i te rua i to ratou pātia‘ia‘anga ki te vairākau-pāruru Pfizer.

Last updated: